Świętoszek - bohaterowie

Tartuffe

Tytułowy bohater komedii to bezwzględny manipulator i cyniczny gracz. Pod maską żarliwej pobożności skrywa chciwość, pożądanie oraz żądzę władzy. Pojawia się na scenie dopiero w trzecim akcie, ale jego obecność ciąży nad całą fabułą od pierwszej sceny. Do domu Orgona trafia jako pozornie ubogi dewotOsoba manifestująca przesadną, często powierzchowną religijność., któremu naiwny gospodarz oferuje dach nad głową i bezgraniczne zaufanie.

Tartuffe metodycznie przejmuje kontrolę nad majątkiem rodziny. Próbuje uwieść żonę dobroczyńcy, Elmirę, a zdemaskowany bez wahania donosi na Orgona władzom. Jego strategia opiera się na sprawnym żonglowaniu językiem religijnym. Każde własne przewinienie przykrywa cytatem z Pisma lub gestem fałszywej pokory. Molier stworzył w nim uosobienie obłudy jako skutecznej strategii życiowej. Imię bohatera stało się w językach europejskich synonimem religijnego hipokryty. Ostateczna klęska oszusta następuje wyłącznie dzięki interwencji króla. Bez tej zewnętrznej siły zło odniosłoby triumf.

Orgon

Zamożny paryski mieszczanin i głowa rodziny. Jego ślepa fascynacja Tartuffem napędza całą intrygę komedii. Orgon to człowiek w średnim wieku, szanowany obywatel z przeszłością patrioty. Podczas FrondyBunt francuskich możnowładców i mieszczan przeciwko absolutyzmowi w połowie XVII wieku. ryzykował życiem dla króla. Jego upadek jest tym bardziej dotkliwy, że nie wynika z wrodzonej głupoty, lecz z dobrowolnego odrzucenia rozumu na rzecz iluzji.

Gospodarz pozostaje głuchy na argumenty bliskich. Wydziedzicza syna Damisa, zmusza córkę do małżeństwa z oszustem i przepisuje na niego cały majątek. Fanatyzm religijny obraca porządnego człowieka przeciwko własnej rodzinie. Przełom następuje dopiero, gdy Orgon na własne oczy widzi, jak Tartuffe zaleca się do Elmiry. Po bolesnej demaskacji popada w drugą skrajność. Odrzuca wszelką religijność i niszczy dokumenty przechowywane dla przyjaciela. Postać ta stanowi ostrzeżenie przed ślepym posłuszeństwem wobec fałszywych autorytetów.

Elmira

Druga żona Orgona i macocha jego dorosłych dzieci. To ona ostatecznie doprowadza do zdemaskowania Tartuffe'a. Aranżuje słynną scenę, w której ukryty pod stołem mąż na własne uszy słyszy zaloty hipokryty. Wykazuje się przy tym zimną krwią, sprytem i ogromnym opanowaniem. Pozwala oszustowi posuwać się w zalotach coraz dalej, byle tylko Orgon pozbył się złudzeń.

W przeciwieństwie do innych członków rodziny Elmira nie traci równowagi. Nie ucieka się do krzyku ani histerii. Uosabia rozumną, świecką moralność. Potrafi bezbłędnie odróżnić dobro od zła bez ciągłego odwoływania się do religijnych frazesów.

Doryna

Pokojówka Marianny i jeden z najbarwniejszych głosów zdrowego rozsądku w całym utworze. Nie boi się otwarcie sprzeciwiać Orgonowi. Celnie ironizuje na temat Tartuffe'a i czynnie wspiera młodych kochanków. Jej odwaga robi wrażenie, ponieważ jako służąca nie ma żadnej formalnej władzy. Mimo to jej słowa zawsze trafiają w sedno.

Molier wykorzystuje postać subretkiTradycyjna postać komediowa: sprytna, pyskata i zaradna służąca, pomagająca swoim chlebodawcom., by wypowiedzieć prawdy, na które szlachetnie urodzeni bohaterowie nie mogą sobie pozwolić. Doryna reprezentuje ludowy instynkt moralny. Jej spojrzenie na świat pozostaje całkowicie nieskażone dewocyjnym zaślepieniem.

Pani Pernelle

Matka Orgona i babka jego dzieci. Otwiera komedię, wychodząc z domu syna w atmosferze wielkiej kłótni. Poucza całą rodzinę i zaciekle broni Tartuffe'a, uważając go za niedościgniony wzór cnót. Jest pierwszą osobą głośno wyrażającą zachwyt nad hipokrytą i ostatnią, która przyjmuje do wiadomości jego zdradę.

Nawet gdy Orgon osobiście relacjonuje jej podłość oszusta, staruszka odmawia wiary własnemu synowi. Dopiero bezpośrednia konfrontacja z brutalną rzeczywistością zmusza ją do zmiany zdania. Jej postawa udowadnia, że obłuda uwodzi nie tylko ludzi naiwnych, ale również autorytarne, niezwykle pewne siebie osobowości.

Damis

Syn Orgona z pierwszego małżeństwa. Młody, porywczy i działający pod wpływem emocji. Jako pierwszy decyduje się na otwartą konfrontację z Tartuffem. Podgląda jego intymną rozmowę z Elmirą i natychmiast ujawnia ojcu prawdę. Ten cholerycznyTyp temperamentu charakteryzujący się dużą pobudliwością, gwałtownością i skłonnością do gniewu. zryw przynosi jednak efekt odwrotny do zamierzonego.

Tartuffe po mistrzowsku obraca sytuację na swoją korzyść, grając ofiarę. Wściekły Orgon wydziedzicza syna i wyrzuca go z domu. Damis uosabia szczerość i odwagę pozbawioną roztropności. Jego intencje są całkowicie słuszne, ale wykonanie prowadzi do katastrofy.

Marianna

Córka Orgona, zakochana z wzajemnością w Walerym. To cicha, uległa i posłuszna młoda kobieta. Kiedy ojciec postanawia wydać ją za Tartuffe'a, dziewczyna nie potrafi mu się otwarcie sprzeciwić. Jej bunt ma charakter wyłącznie wewnętrzny i wybrzmiewa jedynie w prywatnych rozmowach z Doryną.

Postać Marianny doskonale ilustruje tragiczną pozycję kobiety w społeczeństwie patriarchalnymSystem społeczny, w którym władza, autorytet i decyzyjność należą do mężczyzn (tu: ojca rodziny).. Dziewczyna nie dysponuje żadnymi narzędziami, by samodzielnie pokierować własnym losem. Jej szczęście zależy całkowicie od działań innych osób: sprytnej Doryny, opanowanej Elmiry, a ostatecznie samego władcy.

Walery

Narzeczony Marianny. Należy do grupy bohaterów czynnie przeciwstawiających się intrygom Tartuffe'a. Na wieść o absurdalnych planach Orgona reaguje niezwykle gwałtownie. Między nim a Marianną wybucha ostra kłótnia, którą z rozbawieniem podsyca Doryna, grając na ich wzajemnych nieporozumieniach.

W finale utworu Walery udowadnia swoją prawdziwą wartość. Ostrzega Orgona przed grożącym mu aresztowaniem i oferuje realną pomoc w ucieczce. Reprezentuje szczerą miłość i lojalność, które w obliczu śmiertelnego zagrożenia przybierają bardzo konkretny, praktyczny wymiar.

Kleant

Szwagier Orgona, pełniący w komedii funkcję rezoneraPostać w dramacie, która nie bierze aktywnego udziału w akcji, lecz komentuje wydarzenia i wygłasza poglądy autora.. Wielokrotnie próbuje przemówić gospodarzowi do rozsądku. Precyzyjnie oddziela prawdziwą, głęboką pobożność od teatralnej, krzykliwej dewocji. Jego długie wywody są logiczne i świetnie uargumentowane, jednak całkowicie odbijają się od muru fanatyzmu Orgona.

Molier uczynił z Kleanta rzecznika własnych poglądów na wiarę. Według niego autentyczna religijność jest skromna, cicha i nie potrzebuje publicznego poklasku. Kleant nie bierze bezpośredniego udziału w intrydze, ale to jego wyważone komentarze wyznaczają moralny horyzont całego utworu.

Lojalny

Komornik sądowy przybywający z nakazem eksmisji rodziny Orgona. Działa na bezpośrednie żądanie Tartuffe'a, który zdążył już przejąć cały majątek. Imię urzędnika kryje w sobie gorzką ironię. Człowiek nazywający się Lojalnym z zimną krwią wykonuje wyrok sprzeczny z elementarnym poczuciem sprawiedliwości.

Pojawia się na scenie tylko na chwilę, ale jego wizyta stanowi dramatyczny punkt kulminacyjny. Brutalnie uświadamia domownikom pełną skalę klęski, jaką sprowadziła na nich ślepota Orgona.

Oficer

Wysłannik króla pojawiający się w wielkim finale. Całkowicie odwraca bieg tragicznych wydarzeń. Zamiast aresztować Orgona, niespodziewanie zatrzymuje Tartuffe'a. Jak wyjaśnia oficer, mądry i przenikliwy władca od dawna znał prawdziwą twarz oszusta.

Postać ta pełni funkcję klasycznego deus ex machinaNiespodziewane rozwiązanie akcji poprzez interwencję siły wyższej, często sztuczne z punktu widzenia logiki fabuły.. Jest symbolem sprawiedliwego monarchy czuwającego nad porządkiem moralnym państwa. Bez tej zewnętrznej, niemal cudownej interwencji, zło w komedii pozostałoby bezkarne.