Wiktor Judym
Wiktor Judym to starszy brat głównego bohatera „Ludzi bezdomnych”, reprezentujący w powieści środowisko warszawskiego proletariatu. Jego losy obrazują trudne warunki życia i pracy robotników na przełomie XIX i XX wieku oraz rodzący się bunt społeczny. Postać ta stanowi kontrast dla inteligenckich ambicji Tomasza, ukazując odmienną drogę walki o godność i sprawiedliwość.
Spis treści
Życie na ulicy Ciepłej
Wiktor mieszka z rodziną w warszawskiej kamienicy przy ulicy Ciepłej. Dzieli ciasne, ubogie mieszkanie z żoną Teosią, dwójką małych dzieci oraz ciotką Pelagią. Stefan Żeromski kreśli jego portret fizyczny, wyraźnie zaznaczając ślady ciężkiej pracy w fabryce. Narrator opisuje go jako słusznego mężczyznę, którego wygląd zdradza przynależność do proletariatuKlasa społeczna składająca się z robotników najemnych, utrzymujących się wyłącznie ze sprzedaży własnej siły roboczej..
Nosił dużą jak łopata, zapuszczoną brodę, która otaczała jego rysy niby rama. Twarz miał bladą, nie opaloną, o skórze jak gdyby przesiąkniętej czymś czarnym.
Bunt i świadomość klasowa
Starszy z braci Judymów nie jest biernym obserwatorem rzeczywistości. To człowiek spracowany, ale jednocześnie ambitny i głodny wiedzy. Samodzielnie czyta, stara się zrozumieć mechanizmy rządzące światem wyzysku. Cechuje go niepokorność. Nie potrafi i nie chce ugiąć się przed zwierzchnikami w miejscu pracy. Świadomość krzywdy społecznej pcha go w stronę aktywnego działania. Wiktor angażuje się w ruch robotniczy, domagając się poprawy warunków bytowych swojej grupy społecznej.
Więzienie i emigracja
Za swoją działalność polityczną płaci wysoką cenę. Zostaje aresztowany i skazany na rok więzienia. Po odbyciu kary traci szansę na znalezienie legalnej pracy w zaborze rosyjskim. Zmuszony do ucieczki z kraju, decyduje się na emigrację zarobkowąWyjazd z ojczyzny w celu poszukiwania pracy i lepszych warunków życia, zjawisko masowe na ziemiach polskich w XIX wieku.. Wyjeżdża do Szwajcarii, gdzie sprowadza później swoją rodzinę. Tam, w wolnym kraju, nadal pracuje fizycznie, ale w znacznie lepszych warunkach, odzyskując poczucie godności.
Szwajcaria na przełomie XIX i XX wieku była głównym ośrodkiem polskiej emigracji politycznej. To tam uciekali działacze socjalistyczni i niepodległościowi przed represjami carskiej ochrany, mogąc swobodnie drukować prasę i organizować struktury partyjne.
Relacja z Tomaszem
Więź między braćmi opiera się na trudnych emocjach. Tomasz, który dzięki pomocy ciotki zdobył wykształcenie medyczne i awansował do warstwy inteligencji, odczuwa wyrzuty sumienia wobec rodziny pozostawionej w biedzie. Wiktor z kolei zachowuje dumę. Nie prosi brata o jałmużnę ani o ratunek. Reprezentuje siłę klasy robotniczej, która sama chce wywalczyć swoje prawa, zamiast czekać na filantropijne gesty ze strony elit.