Czy Makbet miał wpływ na swój los?
Tragedia Williama Szekspira ukazuje skomplikowaną relację między przeznaczeniem a wolną wolą głównego bohatera. Choć przepowiednie czarownic zarysowują przyszłość Makbeta, to jego własne, świadome decyzje i niepohamowana ambicja doprowadzają go do ostatecznego upadku. Analiza jego działań dowodzi, że nadprzyrodzone siły jedynie kusiły wodza, podczas gdy zbrodnicze wybory były wyłącznie jego inicjatywą.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 2 min
Fatum czy własny wybór?
Spotkanie z trzema wiedźmami na wrzosowisku całkowicie zmienia perspektywę głównego bohatera. Czarownice przepowiadają mu, że zostanie tanem Kawdoru, a następnie królem Szkocji. W klasycznej tragedii antycznej o losie bohatera decydowało fatumW starożytności nieodwracalne przeznaczenie, przed którym nie ma ucieczki. Szekspir modyfikuje ten motyw, dając bohaterom wolną wolę.. Szekspir zrywa z tą tradycją.
Wiedźmy jedynie informują Makbeta o możliwej przyszłości. Nie nakazują mu zabijać. Rozbudzona ambicja i żądza władzy popychają go do pierwszej zbrodni. To jego świadoma decyzja o morderstwie króla Dunkana uruchamia lawinę tragicznych wydarzeń.
W dramacie szekspirowskim siły nadprzyrodzone często stanowią jedynie uzewnętrznienie ukrytych pragnień bohaterów. Czarownice nie tworzą zła w Makbecie – one jedynie wydobywają na światło dzienne ambicję, która od dawna w nim drzemała.
Złudne poczucie bezpieczeństwa
Z każdym kolejnym morderstwem Makbet coraz bardziej uzależnia się od magii. Wierzy w przepowiednie do tego stopnia, że ponownie szuka kontaktu z wiedźmami, domagając się odpowiedzi na pytania o swoją przyszłość. Zjawy dają mu fałszywe poczucie nietykalności.
Bohater czuje się wręcz zniewolony przez usłyszane słowa, ale jednocześnie interpretuje je wyłącznie na swoją korzyść. Uznaje, że nikt nie zdoła go pokonać. Jego pycha, czyli hybrisZuchwałość i pycha bohatera, która prowadzi go do przekroczenia miary i ściąga na niego karę., osiąga szczyt podczas finałowego starcia z Makdufem. Makbet z pewnością siebie wyznaje przeciwnikowi:
Próżny twój mozół. (...)
Bo moje życie zaklęte i próżno
Sili się na nie z kobiety zrodzony.
Kto odpowiada za upadek Makbeta?
W toku akcji wypełniają się wszystkie proroctwa. Las Birnam rusza na zamek w Dunzynanie, a Makduf okazuje się człowiekiem przedwcześnie wyciętym z łona matki. Zewnętrzne siły nakreśliły ramy wydarzeń, ale to człowiek wypełnił je treścią.
Makbet miał realny wpływ na swój los. Mógł poczekać, aż korona sama wpadnie mu w ręce, zgodnie z obietnicą wiedźm. Wybrał jednak drogę na skróty. Jego upadek to wynik konkretnych działań:
- uległości wobec podszeptów żony,
- zamachu na prawowitego władcę,
- kolejnych morderstw mających zatuszować pierwszą zbrodnię,
- ślepej wiary w dwuznaczne przepowiednie.
Tragedia Makbeta polega na tym, że sam ukręcił bicz na własne plecy. Przeznaczenie jedynie otworzyło mu drzwi, przez które przeszedł z własnej woli.