Puszka Pandory - pochodzenie, znaczenie, odmiana
Związek frazeologiczny „puszka Pandory” wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza źródło niekończących się nieszczęść oraz kłopotów. Jego geneza wiąże się z zemstą Zeusa za kradzież ognia przez Prometeusza, w wyniku której na ziemię zesłano pierwszą kobietę z tajemniczym naczyniem. Otwarcie pojemnika uwolniło na świat choroby i cierpienia, pozostawiając na dnie jedynie uwięzioną nadzieję.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 2 min
Pochodzenie mitologiczne
Prometeusz, tytanW mitologii greckiej bogowie z pokolenia starszego od bóstw olimpijskich, ostatecznie pokonani przez Zeusa., wykradł bogom ogień i przekazał go ludziom. Dzięki temu ludzkość zyskała siłę, niezależność i przestała być bezbronna wobec potęgi natury. Zeus postanowił surowo ukarać ludzi za ten akt buntu.
Władca Olimpu zlecił stworzenie pierwszej kobiety – Pandory. Bogowie obdarzyli ją niezwykłymi cechami: Atena nauczyła ją rzemiosła, Afrodyta dała jej wdzięk, a Hermes wyposażył w dar uwodzicielskiej mowy i przebiegłość.
W posagu Pandora otrzymała od Zeusa szczelnie zamkniętą puszkę. Została wysłana na ziemię, gdzie poślubiła Epimeteusza, brata Prometeusza. Sam Prometeusz, przeczuwając podstęp, ostrzegał brata przed przyjmowaniem jakichkolwiek darów od bogów.
Ciekawość okazała się silniejsza od rozsądku. Pandora, wspólnie z mężem, otworzyła wieko naczynia. W tym momencie na świat wyleciały wszystkie uwięzione wewnątrz plagi: choroby, bieda, smutek i zmartwienia, które od tej pory nieustannie dręczą ludzkość. Na samym dnie puszki pozostała jedynie nadzieja, którą Pandora uwięziła, w porę zatrzaskując wieko.
W oryginalnych greckich mitach Pandora wcale nie miała puszki, lecz wielką glinianą stągiew (zwaną pithos), służącą do przechowywania wina lub ziarna. Błąd wziął się z szesnastowiecznego tłumaczenia Erazma z Rotterdamu, który pomylił greckie słowo pithos z łacińskim pyxis, oznaczającym niewielkie pudełko.
Współczesne znaczenie
Obecnie wyrażenie puszka Pandory funkcjonuje jako popularny związek frazeologicznyUtrwalone w języku połączenie wyrazów, którego znaczenie jest inne niż sens poszczególnych słów składowych.. Oznacza przyczynę zmartwień, źródło niekończących się nieszczęść lub nagłą, bardzo nieprzyjemną niespodziankę. Otwarcie puszki Pandory to symboliczne wywołanie lawiny problemów, których nie da się już cofnąć ani zatrzymać.
Przykłady użycia w zdaniach
- Podejmując tę kontrowersyjną decyzję, dyrektor otworzył prawdziwą puszkę Pandory.
- Zawsze, kiedy zabieram głos na zebraniu wspólnoty, mam wrażenie, że otwieram puszkę Pandory.
- Nowy regulamin oceniania w szkole okazał się puszką Pandory, wywołując falę protestów uczniów i rodziców.