Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Wystarczy tylko poczytać cytaty z takich prestiżowych pism jak „Los Angeles Times” (Madame zdaje się lekka jak muzyka Chopina), „Washington Post” (Książka z pewnością spodobałaby się Stendhalowi (...) Sam mógłby ją napisać), „The Times” (Madame jest zarazem wciągającą czytelnika, nostalgiczną opowieścią o młodzieńczej namiętności i trzeźwą analizą dojrzewania pod szarym niebem Europy Wschodniej lat 60. Antoni Libera, znany w Polsce dotychczas jako tłumacz i reżyser, okazuje się również wytrawnym, zajmującym prozaikiem), aby uświadomić sobie o poczytności Madame i jej walorach artystyczno-poznawczych.

Główne wątki w powieści „Madame”


Madame jest doskonałym przykładem literatury dygresyjnej, w której wątek miłosny staje się zalążkiem wątków pobocznych.

Akcja została zorganizowana wokół trzech głównych motywów: gry na pianinie, gry w szachy i wędrówek po górach, które współistnieją, przeplatają się, wpływają na los bohatera i na jego światopogląd.

Problematyka „Madame”


Madame czaruje publiczność na dwa sposoby, to znaczy sentymentalizuje bohatera i sentymentalizuje historię
(P. Siemion, Mały Książę, „Ex Libris” 1998, nr 12).

Narratorem wielopłaszczyznowej powieści jest główny bohater - maturzysta, który jako dorosły już człowiek wspomina z nostalgią, uczuciem ciepła i wyjątkową elokwencją swoją młodość, gdy chodził do warszawskiego liceum, podsumowując to stwierdzeniem to były czasy.



Pamiętnik będący zarazem rozrachunkiem z samym sobą oraz z realiami Polski Ludowej, jak i pomysłowym połączeniem historii miłosnej, powieści sensacyjnej i politycznej, okraszony sporą dawką humoru i satyry na polską rzeczywistość w okresie komunizmu (przypomina na przykład okres fascynacji zagranicznymi długopisami lub taśmą klejącą), jest spisany z perspektywy kilkudziesięciu lat, o czym świadczy dopisek na końcu książki, kończący postscriptum: Warszawa, 10 września 1983. Jest to portret artysty z czasów młodości, choć niektórzy krytycy – jak wspominany już Siemion, są zdania, że powieść jedynie udaje Bildungsroman (utwór o dojrzewaniu jednostki):
(…) książka Libery dokonuje lobotomii na zbiorowej pamięci, tłumacząc niczym drugie Ogniem i mieczem, że choć czas był groźny, byliśmy - nie licząc izolowanych przypadków - wspaniali, a na szkolnych akademiach ku czci ofiar generała Franco grywaliśmy na pianinie w celach wallenrodycznych i po to tylko, by się znaleźć bliżej naszej pierwszej miłości
(P. Siemion, Mały Książę, „Ex Libris” 1998, nr 12).

Fascynująca powieść Madame porusza wiele problemów.
Po pierwsze, jest swoistym dokumentem epoki. Odsłania kotarę najnowszej historii powojennej, pokazuje Polskę lat 60., etap – gdy kraj był opanowany przez komunizm, gdy panował ustrój totalitarny, gdy mieli rację ci, którzy wyrwali się stąd za wszelką cenę, gdy panowała cenzura, z którą jako pisarz miał osobiste perypetie (nie mógł wydać książki w kraju, dlatego w Postscriptum wyjawia, że rękopis przekaże zaufanej osobie mieszkającej na Zachodzie), pokazuje Makabrę stalinizmu. Zdziczałe obyczaje. Ubóstwo, szarość, półmrok. Żałosne misteria ludzi biednej, podbitej prowincji, gdzie diabeł mówi dobranoc.

Libera obnaża mechanizmy kierujące ówczesną Polską, w której dyrektorem szkoły mógł zostać wyłącznie ten, kto był sprawdzony politycznie, czyli należał do partii (ta zasada jeszcze bardziej pobudzała fascynację Madame młodego narratora), a po ulicach mogły jeździć tylko samochody marek państw należących do tzw. bloku państw socjalistycznych i najbliższych sąsiadów: wschodnich Niemiec, Czechosłowacji i ZSRR, na przykład taksówki marki „Pobieda”, wyprodukowane w Związku Radzieckim.

Obraz Polski zestawia – dla jeszcze lepszego uwypuklenia zarazy zjadającej ojczyznę – poprzez cytaty z wybitnych dzieł i twórców literatury państw demokratycznych, w których takie wartości, jak wolność, równość, prawda są czymś normalnym.

Poprzez liczne nawiązania do literatury światowej (głównie francuskiej i niemieckiej), muzyki (wstawki o amerykańskim jazzie, próba wykonania hitu Raya Charlesa Hit the Road Jack), plastyki (bohater uczestniczy w kontrowersyjnej wystawie grafik Pabla Picassa w warszawskiej „Zachęcie”), filozofii (Schopenhauer, Sokrates), szachów (przywołane nazwisko mistrza szachowego José Raúla Capablanki), czy filmu (premierowy pokaz francuskiego obrazu Kobieta i mężczyzna Claude’a Lelouche’a), powieść przepełniona francuszczyzną zyskuje nowy, elitarny, intertekstualny charakter. Staje się jednym z nielicznych polskich dzieł po 1989 roku, w których autor wykazał się znakomitą wiedzą, erudycją i inteligencją, dał dowód swojego zakorzenienia w kulturze, zachęcając do lektury czy polemiki z dziełami i poglądami Witolda Gombrowicza (z jego teorią gęby), Becketta, Racine’a (aluzje do losów bohaterów Fedry), Holderlina, Conrada, Dantego lub Manna (wielokrotne cytowanie noweli Tonio Kruger), formułując problem uzależnienia literatury od aktualnie panującej mody, słabej jakości gatunkowej dzieł, pytając o rolę sztuki.


strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 -  - 4 - 

Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


dla: Kulturalna Polska klp.pl

  Dowiedz się więcej
1  „Wujek Karol. Kapłańskie lata Papieża” - streszczenie
2  Trendy powojennej literatury powszechnej
3  Klasycyzm – Neoklasycyzm



Streszczenia książek
Tagi: