Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Po śmierci Józefa Stalina w 1953 roku w ZSRR nastąpił okres „odwilży”, czyli odejścia od surowych wymogów realizmu socjalistycznego. Podobne nastroje zaczęły nasilać się również w Polsce. Z biegiem czasu artyści zaczęli tworzyć dzieła, które kłóciły się oficjalną doktryną przyjętą przez państwo i narzuconą całemu społeczeństwu.

Okres 1956-1968


Polski okres „odwilży” zapoczątkowały wydarzenia z 1956 roku, określane dziś mianem Poznańskiego Czerwca. Nowa sytuacja polityczna (dojście do władzy Władysława Gomułki) zaowocowała chwilowym złagodzeniem cenzury i względną swobodą twórczości artystycznej. Na arenie pojawili się wówczas poeci, którzy od zakończenia wojny skazani byli na nieobecność za swoje antyradzieckie poglądy lub niespełnienie wymogów socrealistycznego kanonu, np. Kazimiera Iłłakowiczówna, Zbigniew Herbert, Miron Białoszewski, Stanisław Grochowiak, Julian Przyboś czy Mieczysław Jastrun.

Niektórzy twórcy, dotychczas kojarzeni z partią, w okresie odwilży przedstawili publiczności swoje nowe oblicza poetyckie, np. Wisława Szymborska. Wielką popularnością cieszyła się wciąż Maria Dąbrowska. Prozatorka ponownie zaczęła wydawać powieści na wysokim poziomie.
Czas „odwilży” umożliwił również publikację w Polsce dzieł emigrantów (np. Witolda Gombrowicza i Melchiora Wańkowicza), a także zachodnich twórców (np. Alberta Camusa, Jeana Paula Sartre’a, Williama Faulknera, Trumana Capote’a czy Samuela Becketta).

Pozorna wolność skończyła się już w 1957 roku, kiedy powróciła cenzura. Jednak socrealizm nie był już tak surowo wymagany od artystów jak we wcześniejszych latach. Środowisko literackie w Polsce zostało wówczas zdominowane przez tzw. pokolenie 56, nazywane również pokoleniem „Współczesności” (od tytułu czasopisma, na łamach którego debiutowali młodzi prozaicy). Do jego najwybitniejszych przedstawicieli zalicza się Andrzej Bursa, Ernest Bryll, Stanisław Grochowiak, Marek Hłasko, Jerzy Harasymowicz, Ireneusz Iredyński, Marek Nowakowski, Sławomir Mrożek i Edward Stachura.

Działania cenzury doprowadziły do sytuacji, w której nikt nie mógł pisać o realiach PRL. Z tego powodu w 1964 roku środowisko intelektualistów ogłosiło manifest znany dziś jako List 34. Sprzeciwiali się w nim polityce kulturowej stosowanej przez PZPR. Pod koniec lat sześćdziesiątych pokolenie „Współczesności” zostało wyparte z głównego planu przez tzw. „Nową Falę”, którą tworzyli m.in. Stanisław Barańczak, Rafał Wojaczek, Ryszard Krynicki, Adam Zagajewski i Ewa Lipska. Jednym z najpopularniejszych prozaików tego okresu był Jerzy Andrzejewski i Tadeusz Konwicki.

Okres 1968-1978


Wydarzenia Marca’68 (zdjęcie z afiszów Dziadów w reżyserii Kazimierza Dejmka, zamieszki studenckie, przymusowa emigracja Żydów) przyczyniły się do powstania wspomnianej powyżej „Nowej Fali”. Głównym założeniem pokolenia był powrót do eksperymentu, aby zrewitalizować skostniały język polskiej poezji i prozy. Twórcy „Nowej Fali” usiłowali zwrócić uwagę odbiorców na bieżące problemy społeczne. Jak pisze Bernadetta Żynis:
Pokoleniu Nowej Fali zależało na odejściu od „poetyzacji rzeczywistości” po to, by tworzyć „poezję rzeczywistości”, brać odpowiedzialność za rzeczywistość, przedstawić jej rzetelny opis, bez przemilczeń.

Wielu z przedstawicieli pokolenia zaangażowało się w działalność opozycyjną, głównie w ramach Komitetu Obrony Robotników, który powstał w połowie lat siedemdziesiątych.

Okres 1978-1989


Po licznych wyrazach niezadowolenia ze strony społeczeństwa PZPR powróciło do ścisłej kontroli powstających i ukazujących się dzieł. Zmusiło to wielką część twórców do wydawania w tzw. drugim obiegu lub na emigracji.

strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 - 


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


dla: Kulturalna Polska klp.pl

  Dowiedz się więcej
1  Streszczenie „Madame”
2  Nowa Fala (`68)
3  Postmodernizm



Streszczenia książek
Tagi: