Kwadryga
Grupa literacka Kwadryga działała w Warszawie w latach 1926–1933, skupiając młodych twórców wokół idei sztuki zaangażowanej społecznie. Poeci ci stanowili trzon Drugiej Awangardy, otwarcie buntując się przeciwko dominacji Skamandrytów i Awangardy Krakowskiej. Choć nie stworzyli jednolitego manifestu, ich twórczość łączył pacyfizm, kult pracy i wrażliwość na nierówności klasowe.
Autor: Karolina Marlęga
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Narodziny grupy i własne pismo
Kwadryga uformowała się w 1926 roku w środowisku studenckim Uniwersytetu Warszawskiego. Z inicjatywy Stanisława Ryszarda Dobrowolskiego zebrało się przyjacielskie grono jedenastu autorów. Szybko zyskali miano czołowych przedstawicieli Drugiej AwangardyPokolenie twórców debiutujących około 1930 roku, charakteryzujące się katastrofizmem, lewicowymi poglądami i zaangażowaniem społecznym..
Główną trybuną grupy stało się czasopismo literackie, od którego wzięli swoją nazwę.
-
1927Start miesięcznika „Kwadryga”
Pismo rusza pod redakcją Władysława Sebyły, jednego z głównych twórców polskiego katastrofizmu.
-
1931Koniec wydawania pisma
Rozłam polityczno-ideowy wewnątrz grupy oraz problemy finansowe doprowadzają do upadku tytułu.
Kulisy działania redakcji opisał po latach Mieczysław Bibrowski. Jego wspomnienia zatytułowane Pierwszy okres „Kwadrygi” ukazały się w 1979 roku na łamach miesięcznika „Poezja”.
Główni przedstawiciele to:
- Mieczysław Bibrowski (pomysłodawca oraz założyciel grupy i pisma),
- Stanisław Ciesielczuk,
- Stanisław Ryszard Dobrowolski,
- Konstanty Ildefons Gałczyński (formalnie związany Kwadrygantami, choć krytycy zaliczają go do poetów tworzących w stylistyce Skamandrytów),
- Stefan Flukowski,
- Aleksander Maliszewski,
- Marian Piechal,
- Nina Rydzewska,
- WÅ‚adysÅ‚aw SebyÅ‚a (redaktor i wydawca pisma „Kwadryga”, jeden z twórców polskiego katastrofizmu),
- WÅ‚odzimierz SÅ‚obodnik,
- Lucjan Szenwald,
- Zbigniew Uniłowski(to jemu zawdzięczamy sportretowanie członków grupy w powieści Wspólny pokój),
- Wiesław Wernic.
Sztuka uspołeczniona zamiast sztywnego manifestu
Kwadryganci nigdy nie sformułowali spójnego programu teoretycznego. Pod tym względem przypominali znienawidzonych przez siebie Skamandrytów. Ich poezja była mocno eklektyczna - łączyła różne style i konwencje, ale spajała ją wspólna tematyka.
Zamiast bawić się formą dla samej formy, poeci skupili się na otaczającej ich rzeczywistości. Na sztandarach nieśli trzy główne hasła: sztuka uspołeczniona, sprawiedliwość społeczna i godność pracy.
Wiersze piętnowały podziały klasowe, różnice wynikające z pochodzenia, statusu majątkowego i płci.
Wyraźny sprzeciw wobec wojny, napędzany rosnącymi nastrojami katastroficznymi w Europie.
Podnoszenie codziennego, fizycznego wysiłku do rangi najwyższej wartości i godności człowieka.
Bunt przeciwko literackim gigantom
Powstanie Kwadrygi wynikało z silnej potrzeby samookreślenia. Młodzi twórcy wkraczali w literacki świat dwudziestolecia międzywojennego, który był już szczelnie zdominowany przez dwie potężne frakcje. Z jednej strony brylowali popularni Skamandryci, z drugiej - rygorystyczna Awangarda KrakowskaGrupa skupiona wokół Tadeusza Peipera, głosząca kult miasta, masy i maszyny (3xM) oraz precyzyjną budowę wiersza..
Na łamach swojego pisma kwadryganci bezlitośnie atakowali obie te grupy. Skamandrytom zarzucali bezideowość i schlebianie masowym gustom. Awangardzie Krakowskiej - oderwanie od problemów zwykłego człowieka i nadmierne skupienie na technicznej konstrukcji wiersza.
Kwadryganci szukali swoich literackich patronów w przeszłości. W ich tekstach wyraźnie widać inspiracje myślą Cypriana Kamila Norwida (szczególnie w kwestii etosu pracy) oraz poglądami Stanisława Witkiewicza (ojca), twórcy stylu zakopiańskiego i krytyka sztuki.