Kordian - plan wydarzeń

Przygotowanie

• Noc sylwestrowa 1799 roku. W górskiej chacie w Karpatach gromadzą się czarownice i szatani.
• Szatan tworzy w piekielnym kotle przyszłych przywódców powstania listopadowegoZryw niepodległościowy z lat 1830–1831, którego upadek był bezpośrednią przyczyną napisania dramatu.. Z oparów wyłaniają się kolejne historyczne postaci, obarczone licznymi wadami.

Prolog

• Trzy Osoby Prologu toczą spór o rolę poezji i zadania literatury w zniewolonym kraju.
• Pierwsza Osoba traktuje poezję jako usypiający balsam na narodowe rany, co stanowi aluzję do mesjanizmu Adamicznego.
• Druga Osoba drwi z poprzednika. Reprezentuje twardy, pozbawiony złudzeń racjonalizm.
• Trzecia Osoba wyznacza literaturze nowy cel. Poezja ma budzić naród do czynu i zagrzewać do zbrojnej walki.

Akt I

• Piętnastoletni Kordian cierpi na chorobę wiekuPoczucie bezsensu istnienia, melancholia i apatia, typowe dla wczesnych bohaterów romantycznych.. Rozmyśla o braku celu w życiu i wspomina samobójczą śmierć swojego przyjaciela.
• Stary sługa Grzegorz próbuje wyrwać chłopca z apatii. Opowiada mu trzy historie: bajkę o Janku, który psom szył buty, wspomnienie z kampanii napoleońskiej oraz opowieść o niewoli rosyjskiej.
• Kordian przeżywa nieszczęśliwą, nieodwzajemnioną miłość do starszej od niego Laury.
• Zrozpaczony młodzieniec strzela do siebie w akcie samobójczym. Laura odnajduje go i wpada w panikę.

Akt II

• Kordian wyrusza w podróż po Europie. W londyńskim James Parku uświadamia sobie, że światem rządzi wyłącznie pieniądz, a wszystko można kupić.
• Na klifach w Dover czyta fragmenty Króla Lira Szekspira. Zauważa bolesny rozdźwięk między pięknem poezji a prozą życia.
• We Włoszech spotyka piękną Wiolettę. Kobieta natychmiast traci nim zainteresowanie, gdy Kordian udaje, że stracił cały majątek.
• W Watykanie bohater prosi papieża o błogosławieństwo dla cierpiących Polaków. Ojciec Święty odmawia i nakazuje posłuszeństwo wobec cara.
• Na szczycie Mont Blanc Kordian przechodzi ostateczną metamorfozę. Wygłasza słynny monolog i ogłasza Polskę Winkelriedem narodówIdea poświęcenia własnego życia w walce, by utorować drogę do wolności innym. Przeciwieństwo biernego mesjanizmu.. Chmura przenosi go do ojczyzny.

Akt III

• Na placu Zamkowym w Warszawie gromadzą się tłumy. Trwają przygotowania do koronacji cara Mikołaja I na króla Polski.
• W podziemiach katedry św. Jana odbywa się tajne zebranie spiskowców. Prezes stanowczo sprzeciwia się królobójstwu, argumentując to polską tradycją i moralnością.
• Większość spiskowców popiera Prezesa. Kordian zdejmuje maskę i podejmuje decyzję o samotnym zamachu na cara.
• Nocą bohater zmierza do sypialni władcy. Drogę zastępują mu wytwory jego własnej psychiki: Strach i Imaginacja.
• Kordian nie wytrzymuje napięcia nerwowego i mdleje tuż pod drzwiami carskiej sypialni.
• Bohater trafia do szpitala dla obłąkanych. Odwiedza go Doktor (Szatan w przebraniu).
• Doktor pokazuje Kordianowi dwóch wariatów. Pierwszy uważa się za krzyż Zbawiciela, drugi wierzy, że podtrzymuje niebo jak mityczny Atlas. W ten sposób Szatan kompromituje ideę jednostkowego poświęcenia.
• Na placu Saskim Kordian wykonuje brawurowy skok na koniu nad piramidą z bagnetów. Zyskuje tym podziw wielkiego księcia Konstantego.
• Car żąda sądu wojennego i skazania Kordiana na śmierć przez rozstrzelanie.
• Wybucha gwałtowna kłótnia między carem a jego bratem, wielkim księciem Konstantym. Książę szantażuje władcę i wymusza podpisanie aktu ułaskawienia.
• Kordian staje przed plutonem egzekucyjnym na placu Marsowym. Oficer podnosi rękę do komendy.
• W oddali widać pędzącego posłańca z ułaskawieniem. Dramat urywa się w tym momencie, pozostawiając otwarte zakończenie.