Czy jednostka może samodzielnie zmienić bieg historii? Rozważ na podstawie Kordiana Juliusza Słowackiego.

Temat i teza

Temat: Czy jednostka może samodzielnie zmienić bieg historii? Rozważ na podstawie Kordiana Juliusza Słowackiego.

Teza: Jednostka, nawet obdarzona wybitną wolą i szlachetnymi ideałami, nie potrafi samodzielnie zmienić biegu historii. Jej działanie musi opierać się na zbiorowym wysiłku, ponieważ osamotniony bunt nieuchronnie prowadzi do fizycznej i psychicznej klęski.

Pytanie o siłę wybitnej jednostki wobec bezwzględnych trybów historii to jeden z najważniejszych dylematów polskiego romantyzmu. Epoka ta wykreowała kult samotnego mściciela, który własnym poświęceniem odmienia losy uciemiężonego narodu. Juliusz Słowacki w wydanym w 1834 roku Kordianie poddał ten mit surowej weryfikacji. Analizując drogę tytułowego bohatera – od duchowego przebudzenia na szczycie góry, przez spisek w podziemiach katedry, aż po ostateczny upadek pod drzwiami sypialni cara – widzimy wyraźnie, że historia nie poddaje się woli jednego człowieka. Samotny czyn rozbija się o mur społecznej obojętności i potęgę carskiego aparatu władzy.

Kordian dojrzewa do roli narodowego zbawcy w sposób gwałtowny i mistyczny. Na szczycie Mont BlancNajwyższy szczyt Alp, w dramacie miejsce duchowej przemiany bohatera i wygłoszenia jego kluczowego monologu., w jednej z najbardziej znanych scen polskiego dramatu, wykrzykuje:

Jam jest posąg człowieka na posągach świata!

Ogłasza się tym samym nowym WinkelriedemLegendarny szwajcarski bohater, który podczas bitwy pod Sempach skierował na siebie włócznie wrogów, torując drogę rodakom., gotowym własną piersią zasłonić ojczyznę. To wzniosła, ale niezwykle naiwna idea. Winkelriedyzm zakłada, że dobrowolna ofiara jednego człowieka wstrząśnie tłumem i pchnie go do walki. Bohater wierzy w to całą siłą swojej wyobraźni. Słowacki szybko jednak obnaża kruchość tej koncepcji. Sama chęć złożenia z siebie ofiary nie wystarczy, jeśli za plecami brakuje armii gotowej wykorzystać ten wyłom.

Teoria zderza się z brutalną rzeczywistością podczas spotkania spiskowców w podziemiach katedry św. JanaMiejsce w Warszawie, gdzie w dramacie odbywa się tajne spotkanie spiskowców planujących zamach na cara.. Kordian żąda natychmiastowego zabójstwa cara Mikołaja I, który właśnie koronował się na króla Polski. Reszta zgromadzonych cofa się w przerażeniu. PrezesPostać uosabiająca starsze pokolenie, przeciwnik zamachu, argumentujący to honorem i strachem przed boską karą. i Ksiądz kategorycznie odrzucają plan królobójstwa, zasłaniając się honorem, religią i strachem przed konsekwencjami. Starsze pokolenie nie ma odwagi wziąć na siebie ciężaru zbrodni w imię wolności. Kordian zostaje zmuszony do samodzielnego działania. Zdejmuje maskę i decyduje się zabić tyrana w pojedynkę. To moment, w którym jego heroizm zaczyna graniczyć z szaleństwem.

Finałowa próba zamachu w Zamku Królewskim ostatecznie grzebie marzenia o jednostkowej sprawczości. Kordian przemierza mroczne korytarze, ale jego największym wrogiem nie są carskie straże. Na progu sypialni władcy drogę zachodzą mu Strach i ImaginacjaUosobienia lęków i wyrzutów sumienia Kordiana, które atakują go tuż przed planowanym zabójstwem cara.. Twory jego własnego, przewrażliwionego umysłu dosłownie powalają go na ziemię. Bohater pada zemdlony, a szansa na zmianę biegu dziejów znika. Słowacki udowadnia w ten sposób, że człowiek pozbawiony oparcia w zbiorowości nie wytrzymuje presji. Przegrywa nie z systemem, ale z własną, rozpadającą się psychiką.

Można by wysunąć argument, że klęska zamachu wynika wyłącznie z indywidualnej słabości Kordiana. Gdyby był twardszy, bardziej zdeterminowany i odporny na lęki, być może zabiłby cara i wyzwolił naród. To założenie upada jednak przy głębszej analizie tekstu. Słowacki wcale nie kreuje swojego bohatera na tchórza. To człowiek, który pokonał egzystencjalny kryzys, odrzucił młodzieńczą apatię i jako jedyny ze spiskowców miał odwagę przejść od słów do czynów. Jego upadek wynika ze strukturalnego osamotnienia. Nawet udany zamach nie przyniósłby niepodległości, skoro społeczeństwo i elity nie były gotowe na zbrojny zryw. Historia nie zmienia się od jednego wystrzału. Wymaga zjednoczonej woli tysięcy ludzi.

Dramat kończy się sceną egzekucji, w której o życiu bohatera decyduje bezduszny oficer. Romantyczny mit samotnego zbawcy okazuje się piękny, ale całkowicie bezużyteczny w starciu z machiną państwową. Jednostka nie jest w stanie samodzielnie odwrócić biegu historii. Jej siła ma znaczenie tylko wtedy, gdy staje się iskrą rzuconą na podatny grunt – gdy inspiruje wspólnotę gotową do walki. Pisząc swoje dzieło krótko po upadku powstania listopadowegoZryw niepodległościowy z lat 1830-1831. Jego upadek był dla Słowackiego impulsem do rozliczenia się z błędami narodowymi., Słowacki brutalnie rozliczył się z narodowymi iluzjami. Przekazał rodakom gorzką prawdę: historię tworzą narody, a nie osamotnieni straceńcy.

Komentarz

Powyższy tekst to przykład świetnie skomponowanej rozprawki maturalnej. Autor formułuje jasną, dwuczłonową tezę, a następnie konsekwentnie jej broni, odwołując się do konkretnych scen z lektury. Wprowadzenie kontrargumentu i jego logiczne obalenie świadczy o dojrzałości analitycznej i umiejętności krytycznego myślenia. Akapity są spójne, wynikają z siebie nawzajem, a całość wieńczy podsumowanie osadzone w odpowiednim kontekście historycznym.