Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Szatan - uosobienie nieczystej siły, Lucyfer strącony przez Boga za to, iż chciał być mu równy, kusiciel Chrystusa, demon, zło wcielone. To najczęstsze skojarzenia z odwiecznym przeciwnikiem dobra. W słowiańskiej kulturze do motywu szatana nawiązywały wizerunki diabłów - brzydkich brodatych postaci, chodzących zazwyczaj na kozich kopytach i noszących na głowie rogi i posiadających ogon.

W literaturze odnajdujemy całą masę wizerunków i oblicz Szatana, może dlatego, że tak naprawdę nikt nie spotkał się z nim "twarzą w twarz". Spotykamy więc wspomnianego, dumnego Lucyfera, przewrotnego Mefistofelesa, inteligentnego Wolanda czy też dającego się przechytrzyć diablika z "Pani Twardowskiej".

Dopóki na świecie istnieje zło postać Szatana pojawiać się będzie w tekstach kultury, symbolizując grzech, pierwotną inteligencję, bunt i wszelkie nieszczęścia. Mimo negatywnego usposobienia, postać ta fascynuje i inspiruje kolejnych twórców.


Szatan - wyrazy bliskoznaczne
zły, demon, kusiciel, siła nieczysta, Lucyfer,Belzebub, Mefistofeles, diabeł,bies, czart, pan ciemności, pan piekła, upadły anioł, anioł ciemności, władca piekieł, książę ciemności, przeciwnik Chrystusa, Smok (w Apokalipsie św. Jana), Wielka Nierządnica, Antychryst.

Pojęcia związane z szatanem (frazeologia)
Diabeł – z łac. διάβολος diábolos - oskarżyciel, oszczerca, ogólna nazwa złych, upadłych aniołów lub złych lub złośliwych demonów (jak w przypadku demonologii słowiańskiej).W XVI w. Jan Wier wyliczył, że istnieje 7405926 zwyczajnych diabłów podzielonych na 111 legionów po 6666 demonów, a dowodzi nimi 72 książąt ciemności. Fragment systematyzacji brzmiał:
„Satanas, Lucyfer, Barabasz, Asmodeus - Książę seksu, Lewiatan - książę pychy, Belial - patron czarownic, Auristel - książę bluźnierców, Renfos - przewodnik po świecie grzechu”.

Szatan - hebr. שטן satan - „przeciwnik”, naczelna personifikacja zła oraz jego sprawca.

Apage Satana! - z łaciny - Idź precz, Szatanie!

Satanizm - kult szatana, świadome odwoływanie się do postaci Szatana lub do pewnych prądów filozoficznych akcentujących opozycyjną stronę świata bądź ludzkiej natury.

Nie taki diabeł straszny, jak go malują - przysłowie polskie. Coś nie jest tak tragiczne, złe, na jakie wygląda.


Motyw szatana w literaturze

Biblia – Stary Testament - w Księdze Rodzaju spotykamy się z Wężem, kusicielem, który jest alegorią zła:
„A wąż był bardziej przebiegły niż wszystkie zwierzęta lądowe, które Pan Bóg stworzył. On to rzekł do niewiasty: Czy rzeczywiście Bóg powiedział: Nie jedzcie owoców ze wszystkich drzew tego ogrodu?”

Poprzez przewrotnie argumentując przekonuje Ewę do zerwania Jabłka z Drzewa Poznania... więcej



Motyw szatana w sztuce

Malarstwo:

Mefistofeles i Faust – Eugène Delacroix

Sąd ostateczny – Hieronim Bosch

Ogród ziemskich rozkoszy – Hieronim Bosch

Sąd Ostateczny – Michał Anioł

Sąd ostateczny – Hans Memling Hans Memling w swoim obrazie Sąd ostateczny zastosował formę tryptyku, czyli jest złożony z 3 części. Środkowa część obrazu przedstawia najprawdopodobniej Czyściec lub Ziemię,... więcej