Motyw rycerza

Motyw rycerza występuje głównie w literaturze średniowiecznej. W ówczesnym społeczeństwie feudalnym <em>rycerstwo</em> było warstwą społeczną złożoną z feudałów, zobowiązanych z racji posiadania ziemi do służby wojskowej i uczestniczenia w wyprawach wojennych na wezwanie swego władcy. Warstwa wojowników należała do ówczesnej elity, hołdującej określonym wartościom. Kierowała się zasadami <em>kodeksu rycerskiego</em> i postępowała według określonego ceremoniału. Pierwowzory rycerzy możemy odnaleźć w literaturze antycznej opisującej walki ówczesnych wojowników.

Złotą epoką rycerstwa było średniowiecze, kiedy to wykształcił się wzorzec idealnego rycerza. Później rycerstwo utożsamiano z żołnierskim stanem szlacheckim. W następnych wiekach miano rycerza przypisywano żołnierzom, którzy kierowali się prawymi zasadami.

W literaturze i sztuce spotkać możemy przede wszystkim <em>archetyp prawomyślnego, honorowego, odważnego, sprawiedliwego i wiernego rycerza</em>. Nie brakuje także parodystycznych przedstawień wojowników, jak choćby rycerza z La Manczy. Ideały rycerstwa trudno dopasować do dwudziestowiecznych i obecnych czasów. Cechy, takie jak honor, cnota nie są dziś w cenie, a postacie paladynów odnaleźć możemy w literaturze fantasty. Może dlatego warto wracać do, nieraz zbyt wybielonych, ale pięknych postaci dawnych rycerzy.

<b>Rycerz - wyrazy bliskoznaczne</b>
wojownik, woj, krzyżowiec, jeździec, kawalerzysta, żołnierz, bojownik, paladyn.

<b>Pojęcia związane z motywem rycerza (frazeologia)</b>
<b>rycerski</b> - honorowy, prawy, uczciwy, postępujący według określonych zasad, trzymający się wyznaczonych reguł.

<b>chanson de geste</b> - pieśni o czynach rycerzy, francuskie poematy epickie (XI-XIII w.), opisujące heroiczne, często legendarne czyny bohaterów epoki Karola Wielkiego.

<b>błędny rycerz</b> – średniowieczny rycerz wędrujący w poszukiwaniu niezwykłych przygód – najczęściej bronił pokrzywdzonych na część wybranki swego serca.

<b>pas rycerski</b> – jeden z głównych symboli stanu szlacheckiego, od niego uroczystość inicjacji rycerskiej nazywano <em>pasowaniem na rycerza</em> polegającym na przypięciu pasa z mieczem i uderzeniu płazem miecza w ramie.

<b>Krzyżowcy</b> - rycerstwo krzyżowe – uczestnicy krucjat, wypraw krzyżowych organizowanych w XI-XIII w.

<b>Rycerze Białego Krzyża</b> - <em>Joannici</em> – najstarszy zakon rycerski wyłoniony w 1130 roku w Królestwie Jerozolimskim z bractwa powstałego w IX wieku przy kościele i szpitali św. Jana Chrzciciela. Od 1530 roku – kawalerowie maltańscy.

<b>Rycerze Czarnego Krzyża</b> - <em>Krzyżacy</em> – oficjalnie Zakon Szpitala NMP Domu Niemieckiego w Jerozolimie. Założony w 1190 roku w Syrii, oparty na regułach joannitów i templariuszy. W 1237 roku połączył się z Zakonem Kawalerów Mieczowych w Inflantach.

<b>Rycerze Czerwonego Krzyża</b> - <em>Templariusze</em> – zakon założony w 1118 roku przez rycerzy francuskich, tzw. Bracia Świątyni Salomona. Głośne czyny w walkach z Saracenami przyniosły mu sławę, stał się najwyższym wcieleniem cnót rycerskich i dzięki licznym nadaniom szybko się bogacił. Z błogosławieństwem papieża rozwiązany w 1312 roku.

<b>Rycerze Okrągłego Stołu</b> - rycerze króla Artura zasiadający przy 150 osobowym stole. Najbardziej znani z nich to Lancelot, Tristram, Lamerok.

<b>rycerz bez skazy i zmazy</b> - rycerz bez uszczerbku na honorze

<b>rycerz bez trwogi i zmazy</b> - rycerz odważny, honorowy

<b>rycerz płaszcza</b> - przydomek angielskiego żeglarza, pirata, dworaka, poety i prozaika – <em>Sir Waltera</em>, który, jak głosi anegdota, rozpostarł własny płaszcz nad kałużą, aby królowa angielska Elżbieta I mogła przejść przez nią sucha stopą.