Motyw kobiety
Kobieta w literaturze, przez stulecia pozostającej domeną przede wszystkim mężczyzn, jest przedstawiana głównie jako kochanka, żona i matka, obiekt pożądania, uwielbienia oraz zazdrości. Motyw kobiety jest nieodłączną częścią takich tematów, jak miłość, macierzyństwo, rodzina. Postać niewiasty może być zarówno <em>natchnieniem, muzą, aniołem, jak i femme fatale czy nowoczesną feministką</em>. Kobieta była przedmiotem uwielbienia średniowiecznych liryków, obiektem renesansowej miłości, przyczyną cierpień i adresatem barokowych komplementów, przedmiotem sentymentalnych westchnień. Nasi romantycy postrzegali ją przede wszystkim jako Matkę, Żonę, Dziewicę służącą Ojczyźnie (Polska jest kobietą, powiedział Miłosz). Akcenty świadczące o emancypacji pojawiły się dopiero w pozytywizmie, przełom w postrzeganiu kobiet przyniosło piśmiennictwo modernistyczne. Dopiero w literaturze współczesnej postaci kobiet wyszły poza tradycyjnie przypisywane im role. Ze względu na bogactwo literatury, porównując wizerunki kobiet należy wybrać określony klucz. Osobno należy traktować matki czy żony, osobno <em>kobiety heroiczne</em>, jak Joanna d`Arc, Emilię Plater, Stasię Bozowską czy <em>femme fatale</em>, często popychające do zbrodni lub same będące morderczyniami – Lady Makbet, Balladynę, a także <em>kobiety niespełnione</em>.
Wśród kobiecych archetypów odnajdujemy wizerunki świętych osób – Matka Boska, św. Faustyna oraz tych, które zeszły na złą drogę – wyuzdanych, rozwiązłych i pełnych seksu. Z pewnością najciekawsze w literaturze są pozycje ukazujące dokładny portret psychologiczny, jak na przykład „Cudzoziemka”, „Noce i dnie” czy „Anna Karenina”. Już te kilka przykładów świadczy, jak intrygujące i niepoślednie miejsce zajmuje kobieta w literaturze i sztuce.
<b>Kobieta - wyrazy bliskoznaczne</b>
pani, dama, białogłowa, białka, gołąbeczka, prządka, płeć piękna, druga połowa, niewiasta, dziewica, dziewczyna, dziewoja, dziewka, dziewczę, dziewczynisko, dziewucha, dzierlatka, młódka, pensjonarka, podlotka, panna, pannica, pannisko, harpia, hetera, ksantypa, złośnica, jędza, wiedźma, sekutnica, baba, herod baba, babka, babsztyl, babina, kobiecina, staruszka, starowina, stara, starucha, facetka, jejmość, paniusia, damulka, hrabina, miss, laska, pięknisia, piękność, ślicznotka, hurysa, anielica, diablica, madonna.
<b>Pojęcia związane z kobietą (frazeologia)</b>
<b>Safona</b> - największa poetka liryczna literatury greckiej. Mieszkała na wyspie Lesbos (od nazwy wyspy termin lesbijstwo) w VII-VI w. p.n.e., przewodziła kołu założonemu ku czci Afrodyty i muz, którego uczestniczkami były młode dziewczęta. Safonę łączyły z nimi szczere i ciepłe uczucia – erotyczne, lesbijskie, jak twierdzili późniejsi zgryźliwi komediopisarze.
<b>Joanna d`Arc</b> - inaczej Dziewica Orleańska – francuska święta i bohaterka narodowa z czasów wojny stuletniej. Głosy, które przypisywała swym ulubionym świętym, wezwały ja by udała się na odsiecz oblężonemu Orleanowi i wybawiła Francję. Obdarzona niezwykłą siłą przekonywania i pełna zapału na czele oddanych jej pod dowództwo oddziałów w męskim przebraniu pokonała Anglików i pomogła wynieść na tron delfina Karola. Następnie wpadła w pułapkę, oskarżona w Anglii o czary i herezję spłonęła na stosie 30 V 1431 roku. Jej postać stała się natchnieniem wielu późniejszych twórców.
<b>femme fatale</b> - kobieta piękna, zmysłowa, ale przynosząca zgubę mężczyznom, sprowadzająca nieszczęście, łamiąca serce, karierę, życie mężczyzny.
<b>feminizm</b> - (od łac. femina - kobieta) to ideologia i ruch społeczny związany z ruchem równouprawnienia kobiet. Istnieje wiele odmian feminizmu, ze względu na różnice (głównie etniczne i polityczne) między jego zwolennikami oraz z powodu zmian światopoglądowych, jakie zachodzą w samym ruchu feministycznym. Wszystkie nurty feminizmu oparte są na przekonaniu o dyskryminacji kobiet ze względu na ich płeć, prawie kobiet do emancypacji, sprzeciwie wobec seksizmu i patriarchatu.
<b>striptease</b> - striptiz – numer programu variété, kabaretu lub innego lokalu rozrywkowego, w którym aktorka rozbiera się stopniowo przed publicznością.
<b>amazonki</b> - bajeczny lud wojowniczych kobiet, zamieszkujących krańce poznanego świata. Kobiety te żyły bez mężczyzn, spotykając się z nimi sezonowo w celu podtrzymania ciągłości rodu. Nowonarodzonych chłopców zabijały lub okaleczały. Obcinały sobie prawą pierś by łatwiej naciągać cięciwę łuku.
<b>gejsza</b> - japońska dziewczyna kształcona specjalnie dla uprzyjemniania czasu mężczyznom w lokalach publicznych poprzez miłą rozmowę, taniec, podawanie posiłków i napojów czy grę na samisen.
<b>bachantki</b> - nimfy, wychowawczynie, później towarzyszki wędrówek i zabaw Dionizosa.
<b>Menady”</b> - (także tyrady, bachantki) – kobiety wprowadzone przez Dionizosa w ekstatyczny szał, muzyka i tańcem sławiły jego wielkość. Symbolizowały przebudzenie pierwotnych instynktów i połączenie ich z siłami natury w kulcie bóstwa.
<b>kobieta-wamp</b> - typ kobiet opętujących mężczyzn swą demoniczną urodą w celu doprowadzenia ich do zguby.
<b>Mata Hari</b> - tancerka holenderska, która zdobyła rozgłos dzięki jednej z najgłośniejszych afer szpiegowskich. Zasłynęła w Paryżu wykonując swoje interpretacje autentycznych tańców indonezyjskich, od 1907 roku współpracowała z wywiadem, a podczas I wojny światowej przekazywała tajne informacje Niemcom, zdobywane od aliantów podczas intymnych zbliżeń.
<b>Marilyn Monroe</b> - (1 czerwca 1926 – 5 sierpnia 1962) amerykańska aktorka filmowa. Urodziła się jako Norma Jean Mortensen (znana też jako Norma Jean Baker). Legenda kina, kreowana na symbol seksu lat 50. i 60. XX wieku, stanowi również jeden z symboli popkultury.