Motyw miasta

Jedni uciekają od niego na wieś lub na łono natury, inni nie potrafią bez niego żyć. Miasto od stuleci zmieniało swoje oblicze, ewoluując <em>od greckich polis do dzisiejszych metropolii.</em> Niektórym miasto dawało szybką możliwość awansu społecznego, innych spychało w nędzę, dlatego właśnie w mieście najwyraźniej można zauważyć różnice między klasami społecznymi. Miasto kojarzy się zarówno z hałasem, tłokiem, ruchem, zanieczyszczeniem powietrza, ale jest to również centrum postępu cywilizacyjnego, kultury, handlu, ośrodek życia politycznego i społecznego. Równie często bywa znakiem moralnego upadku, zła, władzy pieniądza. W literaturze i sztuce motyw miasta pojawił się wraz z rozwojem mieszczaństwa w XIX i XX wieku. Ukazywane były różne oblicza miast – miasta oblężone (Troja), miasteczka prowincjonalne (Drohobycz, Kaliniec), miasta zbombardowane i zniszczone (Warszawa).

<b>Miasto - wyrazy bliskoznaczne</b>
mieścina, miasteczko, miejscowość, aglomeracja, metropolia, polis, gród, osada.

<b>Pojęcia związane z miastem (frazeologia)</b>
<b>literatura sowizdrzalska</b> - pojawiła się na przełomie XV i XVI wieku, wprowadzając do literatury motyw miasta. Bohaterowie tej literatury to zazwyczaj kpiarze, łotrzykowie, wędrujący po ówczesnych europejskich miastach i płatający figle ludziom różnych stanów. W Polsce <em>literatura rybałtowska</em> (przełom XVI i VXII w.) na ogół anonimowa, przeciwstawiająca się kulturze oficjalnej. Wykorzystując karykaturę i groteskę była odwróceniem ideału rycersko-feudalnego. Związana z działalnością literacką niższych warstw społecznych – rybałtów i bakałarzy małopolskich.

<b>”3xM”</b> - „Miasto, masa, maszyna” - program cywilizacyjny Tadeusza Peipera, charakteryzujący się nieograniczonym optymizmem. Rozwój cywilizacji ma być pasmem sukcesów i zwycięstw podporządkowujących nieujarzmioną naturę twórczej działalności człowieka: [c]”Miasto obce było człowiekowi. Przyczyny:
ogólnokulturalne: stała waśń między nowością tworów miasta a starością idei
człowieka;
społeczne: mieszczanin zniesławił miasto
fizjologiczne: połowa piękna każdego podziwianego krajobrazu pochodzi z
wdychanego powietrza.
W naszej epoce przyczyny te zanikają. Zmienia się stosunek uczuciowy człowieka do miasta.
Na podstawie tego nowego ustosunkowania może wyrość pojęcie nowego piękna. (…)[/c]
Futuryści uwielbiali i sławili miasto. Opisywali gwar ulicy, szum samochodów, ryk syren fabrycznych. Tradycji przeciwstawiali postęp cywilizacyjny, urbanizację i nowoczesność.

<b>polis</b> - miasto-państwo – struktura społeczno-polityczna starożytnego świata greckiego, podzielonego na wiele małych państewek, składających się z ufortyfikowanego miasta i otaczających obszarów rolniczo-pasterskich (np. Ateny)

<b>aglomeracja</b> – skupisko ludności, zabudowy na niewielkim obszarze.

<b>mieszczaństwo</b> – stan społeczny, którego członkowie byli posiadaczami praw miejskich.

<b>metropolia</b> – główne pod względem ekonomicznym, politycznym, kulturalnym miasto kraju, prowincji, dzielnicy – stolica.

<b>urbanizacja</b> (od łac. urbs, urbis – miasto) – rozwój miast wskutek koncentracji przemysłu i handlu, sprzyjającej napływowi ludności.

<b>urbi et orbi</b> – błogosławieństwo papieskie – Miastu (Rzymowi) i Światu.

<b>Sodoma i Gomora</b> - dwa występne miasta opisane w <i>Księdze Rodzaju</i>. Ich mieszkańcy żyli w rozpuście (stąd <i>sodomia</i>). Nie posłuchali ostrzeżeń Boga i nie zmienili swego postępowania, więc za karę Stwórca zniszczył oba miasta, ocalając jedynie sprawiedliwego Lota.

<b>Miasto dzwonów</b> - Strasburg

<b>Miasto pałaców</b> - Rzym czasów Augusta, Kalkuta

<b>Miasto Proroka</b> - Medyna

<b>Miasto Trzech Króli</b>- Kolonia

<b>Miasto umarłych</b> - cmentarz

<b>Wieczne miasto</b> - Rzym

<b>Zakazane miasto</b> - Lhasa w Tybecie, przez długie lata niedostępne dla cudzoziemców