cytaty

Natura hobbitów i przemiana Bilba

Na początku książki narrator wszechwiedzącyOsoba opowiadająca, która wie wszystko o świecie przedstawionym i myślach bohaterów. dokładnie opisuje rasę hobbitów. Tłumaczy ich zwyczaje, wygląd oraz niechęć do jakichkolwiek przygód.

„Hobbici są - czy może byli - małymi ludźmi, mniejszymi od krasnoludów - różnią się też od nich tym, że nie noszą brody - lecz znacznie większymi od liliputów. Nie uprawiają wcale albo prawie wcale czarów, z wyjątkiem chyba zwykłej, powszedniej sztuki, która pozwala im znikać bezszelestnie i błyskawicznie (...). Hobbici są skłonni do tycia, zwłaszcza w pasie: miewają wypięte brzuchy; ubierają się kolorowo (najchętniej zielono i żółto); nie używają obuwia (...)”.

Wyprawa po skarb całkowicie zmienia głównego bohatera. Przełomowym momentem jest samodzielne pokonanie wielkiego pająka w Mrocznej Puszczy.

„(...) świadomość, że zabił olbrzymiego pająka i że zrobił to zupełnie sam, w ciemnościach, bez pomocy czarodzieja, krasnoludów czy kogokolwiek w świecie – jakoś dodała panu Bagginsowi otuchy. Nowy duch w niego wstąpił, mimo pustki w brzuchu poczuł się mężniejszy, bardziej bojowy (...)”.

Pod koniec historii Bilbo wraca do swoich dawnych przyzwyczajeń. Budzi się w nim spokojna natura rodu Bagginsów, a krew żądnych przygód Tuków zasypia.

„Tak oto śnieg spada po ogniu, a nawet smoki nie unikną końca - rzekł Bilbo i odwrócił a plecami do kraju przygód. Krew Tuków znużyła się, krew Bagginsów z każdym dniem wzbierała silniej w jego żyłach. - Teraz marzę już tylko o moim wygodnym fotelu - powiedział Bilbo”.

Swoje przeżycia hobbit podsumowuje w ułożonej przez siebie pieśni. Ten fragment to lirykaJeden z trzech rodzajów literackich. Obejmuje utwory pisane wierszem, wyrażające uczucia i refleksje. wpleciona w tekst powieści. Ukazuje ona popularny motyw wędrówkiCzęsty w literaturze temat podróży, która uczy bohatera czegoś nowego o świecie i o nim samym..

„Wiodą, wiodą drogi w świat,
Wśród lesistych gór zieleni,
W mrocznych grotach znacząc ślad,
Wśród zbłąkanych mknąc strumieni.
(...)
Choć wędrować każdy rad,
W końcu wraca w dom, do siebie.”

Zmianę w zachowaniu przyjaciela dostrzega sam Gandalf. Zauważa, że Bilbo nie jest już tym samym lękliwym domatorem.

„Mój kochany Bilbo! - rzekł. - Co się z tobą stało? Nie poznaję dawnego hobbita”.

Smaug i choroba złota

W świecie przedstawionym ważną rolę odgrywają fantastyczne stworzenia. Smaug to potężny smok, który chełpi się swoją siłą i niezniszczalnym pancerzem.

„Moja zbroja warta jest dziesięciu tarcz, zęby służą mi za miecze, pazury - za włócznie, cios mojego ogona to grom, skrzydła niosą huragan, a mój dech - śmierć!”.

„Ledwie zdążyli uskoczyć do tunelu, wciągając ze sobą manatki, gdy od północy z furkotem spadł Smaug; płomienie biły od niego, osmalając zbocza góry, olbrzymie skrzydła huczały jak huragan. (...)”.

Widok ogromnych bogactw budzi w krasnoludach najgorsze instynkty. Narrator opisuje, jak miłość do złota odbiera im zdrowy rozsądek.

„Cóż dopiero powiedzieliby, gdyby im się przyznał w tym momencie, że znalazł Serce Góry! Przelotny rzut oka na skarby, które im się tu ukazały, wystarczył, by rozdmuchać na nowo pożądliwość krasnoludzkich serc. A kiedy w sercu krasnoluda, choćby najstateczniejszego, ocknie się miłość do złota i klejnotów, ogarnia go nagle szaleńcza, często wręcz dzika odwaga”.

Thorin Dębowa Tarcza staje się ofiarą smoczej choroby. Jego obsesją jest ArcyklejnotInaczej Serce Góry. Najcenniejszy kamień z całego skarbca krasnoludów, symbol władzy., którego nie chce oddać za żadną cenę.

„Ten klejnot mego ojca - rzekł - sam jest wart więcej niż cała rzeka złota, a dla mnie wręcz nie ma ceny! Z całego skarbu ten jeden kamień uważam za swoją osobistą własność i srodze bym ukarał tego, kto by go znalazł i przywłaszczył sobie”.

„Niezbyt wspaniałomyślnie poczynasz sobie jako Król spod Góry - rzekł Gandalf - ale to się, być może, jeszcze zmieni. - Być może - powiedział Thorin”.

Mroczna Puszcza i inne ludy Śródziemia

Podróż kompanii obfituje w niebezpieczeństwa. Opis Mrocznej Puszczy buduje napięcie i wykorzystuje epitetyBarwny przymiotnik określający rzeczownik. Nadaje opisom plastyczność i wyrazistość. do oddania mrocznego klimatu.

„Teren zaczął się wznosić stopniowo, a hobbit miał wrażenie, że jednocześnie ogarnia ich coraz głębsza cisza. Ptaki pomilkły, sarny zniknęły, nawet królików nie było nigdzie widać. Po południu dotarli na próg Mrocznej Puszczy i popasali niemal w cieniu drzew rosnących na jej skraju. Pnie miały grube i sękate, konary pokrzywione, liście ciemne i długie”.

W świecie wykreowanym przez Tolkiena każda rasa ma swoje unikalne cechy. Król Leśnych Elfów wykazuje się dużą mądrością i przewiduje kłopoty krasnoludów.

„Król nie wierzył, by krasnoludy mogły w otwartej walce zwyciężyć i zabić smoka tak potężnego jak Smaug, i mocno podejrzewał, że uciekną się raczej do próby kradzieży czy innego podstępu. Widać z tego, że król był mądrym elfem (...)”.

Z kolei stary kruk Roäc doradza Thorinowi w sprawie sojuszy. Wskazuje Barda jako człowieka godnego zaufania.

„Musicie teraz kierować się oczywiście własnym rozumem, lecz trzynastu - to tylko garstka niedobitków wielkiego plemienia Durina (...). Jeśli chcecie posłyszeć moja radę, ufajcie nie władcy Miasta na Jeziorze, lecz raczej temu człowiekowi, który strzałą z łuku zabił smoka. To Bard z rodu Giriona, pana doliny Dal, mąż ponury, lecz uczciwy”.

Po śmierci smoka ludzie z Miasta na Jeziorze muszą odbudować swoje domy. Miejsce upadku bestii staje się przeklęte.

„Pod kierunkiem władcy zaczęto też planować nowe miasto, piękniejsze i większe niż dawne, które jednak postanowiono wznieść na innym miejscu (...). Smaug nigdy już nie miał powrócić na swoje złote leże, zimny jak głaz spoczął na dnie płycizny. Przez wieki też można było przy spokojnej pogodzie dostrzec olbrzymie kości sterczące spośród połamanych palów zniszczonego miasta”.

Wojna i rola małego hobbita

Podczas Bitwy Pięciu Armii Bilbo traci nadzieję na ratunek. Z jego punktu widzeniaPerspektywa, z której bohater lub narrator obserwuje i ocenia wydarzenia. wojna nie ma w sobie nic z chwalebnych pieśni.

„Nie potrwa to już długo - myślał Bilbo - zaraz gobliny zdobędą Bramę, a nas wszystkich wyrżną albo wpędzą do lochu i uwiężą. Doprawdy, płakać się chce na myśl, że po tylu przygodach tak się ta wyprawa ma skończyć. (...) Słyszałem nieraz pieśni o bitwach i wyobrażałem sobie słuchając ich, że klęska może być pełna chwały. Ale teraz widzę, że to rzecz straszna, by nie rzec: rozpaczliwa”.

Książkę kończy ważna rozmowa Gandalfa z Bilbem. Czarodziej uświadamia hobbitowi, że był tylko drobnym elementem wielkiego planu i wypełnił starożytne proroctwoPrzepowiednia dotycząca przyszłości, często spotykana w literaturze fantasy..

„Chyba nie przestałeś wierzyć w proroctwa tylko dlatego, że sam przyłożyłeś ręki do ich urzeczywistnienia? Nie myślisz przecież, że wszystkie swoje przygody i cudowne ocalenia zawdzięczasz wyłącznie szczęściu, które ci sprzyjało tylko przez wzgląd na twoją osobę! Bardzo przyzwoity hobbit z ciebie, panie Baggins, i ogromnie cię lubię, ale mimo wszystko jesteś tylko skromną, małą osóbką na bardzo wielkim świecie”.

Wcześniej w powieści pojawia się też krótka, ale trafna myśl o rozwiązywaniu problemów. To uniwersalna zasada, która sprawdza się w wielu sytuacjach.

„Ciemne sprawy najlepiej załatwiać po ciemku”.