klp.pl„Król Edyp” - Sofokles opowiada o zbrodni ojcobójstwa i kazirodztwa, która nie była zamierzona przez ich sprawcę. Edyp jako bohater tragiczny wypełniał jedynie wolę Bogów, podlegał przeznaczeniu i klątwie rzuconej na ród Labdakidów. Edyp nie ucieka od konsekwencji, bo przekonał się, że od przeznaczenia nie da się uciec. Przyznaje się do winy i sam wyznacza sobie pokutę: okalecza się, opuszcza tron, odchodzi z miasta i umiera w samotności.
„Boska Komedia” Dante Alighieri ukazuje wędrówkę głównego bohatera m. in. przez Piekło, w którym okrutne męczarnie cierpi wielu zbrodniarzy. Najwięksi z nich to Kasjusz, Brutus i Judasz, uwiezieni w paszczach Lucyfera. Znajdują się oni na samym dnie Piekła. Dopuścili się największej zbrodni – zdrady i zabójstwa swego dobroczyńcy.
„Makbet” - William Szekspir przedstawia tytułowego bohatera, który spotyka wiedźmy, przepowiadające mu, iż zostanie tanem Kwadoru, a następnie królem. Rycerz początkowo nie wierzy w ich słowa, ale po przybyciu do zamku okazuje się, że ma zająć miejsce tana Kwadoru oskarżonego o zdradę stanu. Wtedy Makbet przekonuje się, że przepowiednia czarownic była prawdziwa. Pod wpływem żony decyduje się wybrać najkrótszą drogę do władzy. Morduje króla, a następnie każdego, kto staje mu na drodze do utrzymania tronu.
„Hamlet” William Szekspir ukazuje zbrodnię Klaudiusz, który zabił swojego brata z żądzy posiadania władzy. Hamlet rozważa możliwość pomsty swego ojca, do której namawia do jego duch. Nie potrafi jednak zmienić się w chłodno kalkulującego zabójcę. Targają nim wątpliwości.
„Faust” Johann Wolfgang Goethe daje przykład dzieciobójstwa, które popełnia ukochana tytułowego bohatera – Małgorzata. Bohaterka z racji wieku i wykształcenia posiada czułe, serce skłonne do uniesień i namiętności, czemu prędko się oddaje, płacąc za to słoną cenę. Zachodzi w ciążę z Faustem, po porodzie topi dziecko, sama popada w szaleństwo i zostaje osadzona w więzieniu.
„Giaur” George Byron kreśli historię tytułowego niewiernego, który pragnąc pomścić śmierć ukochanej Leili porywa się na życie jej pana Hassana. Zbrodnia ta nie przynosi mu jednak ukojenia. Do końca życia cierpi.
„Lilie” Adam Mickiewicz ukazuje okrutną Panią, która po zdradzie dokonanej pod nieobecność męża, bojąc się jej wydania zabija swojego ślubnego. Zanim następuje wyrok i kara, poznajemy nie tylko sam czyn, ale także życie wewnętrzne zabójczyni. Winowajczyni sama odczuwa wymiar tej kary już wcześniej, odczuwa jak wyrok własnego sumienia. Jej koniec jest tragiczny. Do literatury przeszły słowa rozpoczynające utwór: „Zbrodnia to niesłychana, Pani zabiła Pana”.
„Pan Tadeusz” Adam Mickiewicz ukazuje historię polskiego szlachcica – Jacka Soplicy, który za młodu prowadzi hulaszczy tryb życia. Zakochuje się w córce Stolnika Ewie Horeszkównie. Surowy ojciec, mimo iż początkowo sprzyja młodym, odmawia zgody na zaślubiny. Upokorzony Jacek, podczas nadarzającej się okazji zabija ojca Ewy. Czynu tego będzie żałować do końca życia. Bohater poświęca się całkowicie ojczyźnie, wdziewając mnisi habit i walcząc za niepodległość ojczyzny. Odkupienie przychodzi dopiero na łożu śmierci.
„Balladyna” Juliusz Słowacki kreuje postać tytułowej bohaterki, która żyje w nędznej chacie wraz z matką i siostrą Aliną. W Alinie Balladyna dostrzega rywalkę. Gdy staje przed możliwością poślubienia króla Kirkora, dopuszcza się zbrodni - zabija siostrę. Chęć objęcia władzy i posiadania majątku wzięła nad nią górę. Jej wygórowane ambicje doprowadzają do utraty przez nią wszelkich zasad moralnych. Nie poprzestaje na jednej zbrodni. Pierwsze morderstwo pociąga za sobą inne, chęć uzyskania władzy całkowitej oraz strach przed wydaniem jej występków jest motorem napędowym. Balladyna zabija męża, kochanka, wspólnika a nawet matkę. Pod naciskiem ludu, Balladyna zostaje zmuszona do wydawania wyroków jako sędzia. Balladyna po raz pierwszy jest uczciwa i wydaje sprawiedliwe wyroki i właśnie od tych wyroków ginie, jednak gdyby nie była sprawiedliwym sędzia byłaby złym władcą.
„Zbrodnia i kara” Fiodor Dostojewski ukazuje głównego bohatera - Rodiona Raskolnikowa, który musiał przerwać studia prawnicze z powodu braku środków na naukę. Ta sytuacja zrodziła w nim chęć zmian, poprawy warunków życia. Na działanie Raskolnikowa wpływ miały jego poglądy. Twierdził, że świat tworzą jednostki niezwykłe, ponadprzeciętne, które mają prawo do występowania przeciwko ogólnie przyjętym zasadom. Chciał zabić kobietę, którą uważał za wesz ludzką, aby za jej pieniądze pomóc wielu ludziom, w tym sobie. Chciał także sprawdzić, czy jest zdolny do popełnienia zbrodni. Początkowo się wahał, ale przypadkiem usłyszał rozmowę studentów skarżących się na kobietę. Wtedy zapadła decyzja: zabić.
„Portret Doriana Graya” Oskar Wide odwołuje się do motywu śladów zbrodni i grzechów pozostających na nikczemniku i nie dających się ukryć pod maską niewinności. Przewinienia tytułowego bohatera odbijają się jednak nie na ciele czy w sumieniu grzesznika, ale na jego portrecie. Pozostając wciąż pięknym przyczynia się do samobójstwa Sybili Vane, zabija Bazylego i brata Sybili.
„Chłopi” Stanisław Władysław Reymont w treść powieści wplata historię parobka Boryny – Kuby, który, chcąc zarobić na jedzenie i alkohol w karczmie, łapał w niedozwolonym miejscu kuropatwy i sprzedawał je dobrodziejowi. Za sześć z nich otrzymał złotówkę, którą natychmiast przepijał i przejadał. Będąc już na polowaniu, podczas próby ustrzelenia sarny natknął się na stróża lasu. Ten przestrzelił Kubie nogę. Parobek uciekł do domu. Ukrył się przed wszystkimi. Kiedy zjawił się lekarz Kuba nie wyraził zgody na leczenie w szpitalu. Pozostał sam w stanie krytycznym i z bólu sam odciął sobie nogę. Zabieg ten skończył się dla niego śmiercią.
„Quo vadis” - Henryk Sienkiewicz opisuje okrutnego i próżnego władcę Rzymu - Nerona. W powieści ukazany jest pod koniec życia , w okresie całkowitego upadku moralnego. Neron objął panowanie nad Rzymem w wieku 17 lat, początkowo wspomagany przez filozofów Senekę oraz Burrusa, rządził rozsądnie. Jednak z czasem Neron morduje wszystkich, w których widzi przeszkodę dla siebie: matkę, żonę, brata oraz syna cesarza Klaudiusza. Zaniedbuje obowiązki państwowe, za to wiele czasu poświęca działalności artystycznej, czuje się wszechstronnym poetą, aktorem, muzykiem, śpiewakiem i tancerzem. Nudzi się w Rzymie i z tego powodu często wyjeżdża w poszukiwaniu nowych doznań. Pragnie sławy. Jest despotyczny, nieodpowiedzialny, okrutny, a jednocześnie słaby, często pada ofiarą manipulacji. Bez skrupułów każe mordować chrześcijan, bawi się patrząc na ich śmierć na arenie.
„Mistrz i Małgorzata” Michaił Bułhakow opisuje bal u szatana, na który przybywają najwięksi w historii zbrodniarze. Małgorzata, będąc królową balu, interesuje się losami Friedy, która udusiła chusteczką swoje dziecko i prosi szatana o uwolnienie jej od kary.
„Rozmowy z katem” Kazimierz Moczarski przytacza szereg rozmów z likwidatorem warszawskiego getta przeprowadzonych w czasie ich wspólnego pobytu w celi więziennej. Moczarski zastanawia się, jak ze zwykłego człowieka Stroop mógł stać się potworem. Okazuje się, że zakompleksiony, nieuczony młodzieniec o poglądach nacjonalistycznych pochodzący z małego miasteczka, znakomicie chłonął chorą ideologię Hitlera. Był świetnym „narzędziem”, bo o nic nie pytał i niczemu się nie dziwił, lecz ślepo wykonywał wszelkie rozkazy przywódcy. Stroop wyzbył się wszelkich ludzkich odruchów w stosunku do ludzi, których zabijał. Niemiec do końca nie żałował swoich win i wcale nie czekał na przebaczenie.
Motyw zbrodni w sztuce
Judyta z głową Holofernesa - Cristofano Allori
Sprawiedliwość i Boska zemsta ściągające przestępstwo - Pierre-Paul Prud’hon
Śmierć Marata - Louis David
Śmierć św. Piotra Męczennika - Pedro Berruguete
Zabicie Leszka Białego w Gąsawie - Jan Matejko
Zabójstwo św. Stanisława- Jan Matejko
Zabójstwo Przemysława II w Rogoźnie - Wojciech Gerson
Ojciec Chrzestny - reżyseria Coppola Francis Ford, USA 1972 - „Zawsze chciałem pokazać mafię jako metaforę Ameryki. I mafia, i Ameryka mają swe korzenie w Europie” - powiedział Coppola.
Film oparty jest na słynnej powieści Mario Puzo, amerykańskiego pisarza pochodzenia włoskiego. Ukazuje on amerykańskie społeczeństwo lat 1945-1955 i więzy łączące mafię z rozmaitymi środowiskami, od Waszyngtonu po Hollywood. Przedstawia dzieje rodziny Corleone, z jej Ojcem Chrzestnym, Vito Corleone na czele.
Morderstwo w Orient Expressie – reżyseria Sidney Lumet, Wielka Brytania 1974 - ekranizacja jednej z najbardziej znanych powieści Agathy Christie - Mordrstwo w Orient Ekspresie. Hercules Poirot musi bardzo szybko rozwiązać zagadkę tajemniczego morderstwa, do którego doszło w ekspresie. Motyw miał prawie każdy z pasażerów pierwszej klasy.
Imię róży - reżyseria Annaud Jean-Jacques , Francja, Włochy, RFN 1986 - akcja filmu, adaptacji powieści Umberto Eco, toczy się w 1327 roku. Do benedyktyńskiego klasztoru przybywają franciszkanin William z Baskerville i jego młody uczeń Adso z Melku. Niebawem w klasztorze ma się odbyć debata o ubóstwie Jezusa. Zaprzyjaźniony z Williamem opat prosi gościa o pomoc w wyjaśnieniu tajemniczych okoliczności śmierci jednego z mnichów. Kiedy William rozpoczyna śledztwo, okazuje się, że przyszło mu rozwikłać nie jedno, ale serię tajemniczych zabójstw.
Milczenie owiec – reżyseria Jonathan Demme, USA 1991 - Clarice Starling, młoda agentka FBI, ma pomóc w złapaniu psychopatycznego przestępcy, którego charakterystyczną cechą jest to, że zdejmuje skórę ze swych ofiar. Zabójca morduje kobiety. Pomocny w zrobieniu portretu psychologicznego mordercy, okaże się odsiadujący dożywocie Hannibal Lecter, który siedzi w więzieniu za zabójstwa i zjadanie swoich ofiar.
Urodzeni mordercy - reżyseria Oliver Stone, USA 1994, - historia dwojga kochanków-morderców. Podróżują autostradą 666 urządzając rzeźnie w barach, nie dla pieniędzy, ani zemsty, ale dla przyjemności. Uwielbiani przez media stają się legendarnymi 'bohaterami', a ich historię opowiadają pojedyncze osoby pozostawione przy życiu.
Leon zawodowiec - reżyseria Luc Besson, Francja, USA 1994 - Leon to płatny morderca z kodeksem honorowym. Jest najlepszy, jednak pewnego dnia łamie swoje reguły i otwiera drzwi Matyldzie, dziewczynce, której skorumpowani policjanci pod wodzą szalonego Stansfielda z DEA zabili całą rodzinę. Chcąc nie chcąc ci dwoje zostają skazani na siebie. Leon uczy Matyldę fachu, a ta w zamian uczy Leona czytać. Między nimi rodzi się więź, która powoduje, że Leon staje się innym człowiekiem. Zobowiązał się on zabić Stansfielda i jego kolesi. Stansfield jednakże jest szalenie nieobliczalnym i przebiegłym przeciwnikiem.
Siedem - reżyseria Fincher David, USA 1995 - Brad Pitt i Morgan Freeman występują w przerażającym thrillerze psychologicznym jako detektywi tropiący Johna Doe, seryjnego mordercę, który wybiera swe ofiary według siedmiu grzechów głównych. Dokładnie, metodycznie i z groteskowym wręcz artyzmem, zabójca zaplanował każde morderstwo w najdrobniejszych szczegółach. W miarę, jak śledztwo posuwa się naprzód, John Doe cierpliwie czeka na finałową konfrontację, zdecydowany doprowadzić swe mordercze arcydzieło do końca.
Dług – reżyseria Krzysztof Krauze, Polska 1999 - dwaj przyjaciele - Adam i Stefan - chcą założyć własny interes. Wkrótce jednak stają się ofiarami szantażu ze strony niebezbiecznych ludzi, rzekomych wierzycieli, u których tak naprawdę nie zaciągnęli żadnego długu (dawnego znajomego - Gerarda i jego kolegów). Żyją w ciągłym strachu, ich próby ucieczki od wyimaginowanego długu, nie udają się, sytuacja staje się coraz bardziej skomplikowana, niebezpieczna. Mężczyźni zaniedbują codzienne sprawy i rodzinę. Wreszcie decydują się jakoś sprostać sytuacji i zastraszyć podłych bandziorów.
Pachnidło - reżyseria Tom Tykwer, Francja, Hiszpania, Niemcy 2006 -
„W osiemnastym stuleciu żył we Francji człowiek, którego spośród jakże licznych w tej epoce genialnych i odrażających postaci zaliczyć wypada do najbardziej genialnych i najbardziej odrażających. (...) Nazywał się Jean-Baptiste Grenouille” („Pachnidło” Patrick Süskind). Film opowiada historię człowieka obdarzonego genialnym węchem. Jean-Baptiste Grenouille, zafascynowany zmysłowym światem aromatów, pragnie stworzyć najpiękniejsze pachnidło na świecie. Z chwilą gdy poznaje zapach kobiety, jego fantazja staje się obsesją. Aby zaspokoić swoje pragnienie, nie waha się zostać mordercą.
Autor: