Chłopi - ramowy plan wydarzeń

Jesień – czas swadźby i narastających konfliktów

Pierwszy tom powieści wprowadza czytelnika w hierarchię wiejskiej społeczności. Oś fabuły skupia się na przygotowaniach do zimy oraz narastającym napięciu w rodzinie najbogatszego gospodarza we wsi.

• Jesienne roboty polne i codzienne obowiązki mieszkańców LipiecFikcyjna wieś wzorowana na autentycznej miejscowości Lipce Reymontowskie, w której toczy się akcja powieści..
• Śmierć krowy w gospodarstwie Macieja Boryny. Gniew gospodarza z powodu strat finansowych i pierwsze myśli o ponownym ożenku.
• Wygrany proces sądowy Boryny z dawną służącą, Jewką.
• Codzienne radości i troski starego parobka, Kuby Sochy.
• Otwarty konflikt między Antkiem a ojcem o przepisanie morgówDawna miara powierzchni ziemi rolniczej, wynosząca około 0,5 hektara. Ziemia była głównym wyznacznikiem statusu chłopa. ziemi. Awantura przy obiedzie obnaża głęboki kryzys w rodzinie.
• Rozwój potajemnego romansu Antka z młodą Jagną Paczesiówną.
• Jarmark, podczas którego Boryna kupuje Jagnie jedwabną chustkę w prezencie.
• Wspólne krojenie kapusty w chałupie Borynów. Roch opowiada zgromadzonym legendę o Panajezusowym psie.
• Oficjalne zrękowinyDawny obrzęd zaręczynowy na wsi, polegający na oficjalnym związaniu rąk narzeczonych nad bochenkiem chleba. Macieja Boryny i Jagny. Radość narzeczonego zderza się z rozgoryczeniem jego dorosłych dzieci.
• Dzień Zaduszny i bolesne wspomnienia Kuby.
• Nieudana intryga kowala wymierzona w teścia. Boryna brutalnie wypędza Antka i Hankę z rodzinnego domu.
• Huczne, kilkudniowe wesele Jagny i Macieja.
• Dramatyczna śmierć Kuby. Parobek w obawie przed szpitalem samodzielnie odcina sobie postrzeloną nogę.

Zima – zdrada, bieda i walka o las

Zimowe miesiące przynoszą stagnację w pracach polowych, ale potęgują dramaty osobiste. Bieda zagląda w oczy wygnanym, a romans synowej z pasierbem wymyka się spod kontroli.

• Skrajna bieda Hanki w nowym miejscu zamieszkania. Antek zaniedbuje rodzinę i wdaje się w bójkę z Mateuszem w obronie honoru kochanki.
• Przedbożonarodzeniowa wizyta „księżyka” Jasia w chałupie Borynów.
• Zaślepienie Macieja miłością do młodej żony. Jagna kontynuuje potajemne spotkania z Antkiem.
• Narastający spór lipieckich chłopów z dziedzicem o prawo do wyrębu lasu. W obliczu wspólnego wroga Antek i Mateusz godzą się.
• Rosnące podejrzenia Macieja wobec żony.
• Przypadkowe spotkanie Boryny z Hanką. Teść niespodziewanie proponuje synowej pomoc materialną.
• Przędzenie wełny u Kłębów. Rozwścieczony Boryna demaskuje kochanków i podpala stóg siana, w którym się ukryli.
• Wprowadzenie surowych porządków w domu Boryny. Gospodarz traktuje niewierną żonę z całkowitą obojętnością.
• Rozterki, poczucie odrzucenia i samotność Antka.
• Bitwa chłopów z dworem o las. Maciej Boryna zostaje ciężko ranny w głowę. Antek w obronie ojca zabija dworskiego borowego.
• Opustoszałe Lipce. Większość dorosłych mężczyzn trafia do kryminału za udział w zamieszkach.

Wiosna – czas próby i kobiecej solidarności

Wiosna wymusza na kobietach przejęcie męskich ról w gospodarstwach. To czas wewnętrznej przemiany Hanki, która z zahukanej żony staje się zaradną gospodynią.

• Hanka przejmuje władzę w domu teścia. Troskliwie opiekuje się nieprzytomnym Maciejem, co prowadzi do ciągłych konfliktów z Jagną.
• Święta Wielkanocne. Pełne smutku odwiedziny Hanki u męża w więzieniu.
• Lany Poniedziałek zakłócony włamaniem do chałupy Borynów.
• Kolejne spotkania Jagny z klerykiem Jasiem. Dziewczyna zaczyna darzyć go uczuciem.
• Chrzest nowo narodzonego syna Hanki i Antka, który otrzymuje imię Roch.
• Solidarna pomoc chłopów z sąsiednich wsi w wiosennych pracach na osieroconych polach Lipiec.
• Powrót części gospodarzy z kryminału. Antek pozostaje za kratami, a Hanka desperackie zbiera pieniądze na kaucję.
• Rozpoczęcie romansu Jagny z żonatym wójtem.
• Śmierć Macieja Boryny. Wstępne rozmowy rodziny o podziale pozostawionego majątku.

Lato – powrót porządku i wykluczenie jednostki

Ostatnia część epopei domyka cykl natury. Społeczność Lipiec odbudowuje swój wewnętrzny ład, co wymaga brutalnego usunięcia elementu burzącego moralny porządek wsi.

• Powrót Antka z więzienia do rodzinnej wsi.
• Zebranie gromady w sprawie budowy rosyjskiej szkoły. Chłopi stawiają twardy opór rusyfikacji.
• Pojawienie się żandarmów w Lipcach. Nieudane poszukiwania Rocha, który musi potajemnie opuścić wieś.
• Natarczywe próby uwiedzenia Jasia przez Jagnę. Sytuacja wywołuje wściekłość organistyny, matki kleryka.
• Skrucha Jasia i jego wyjazd na pielgrzymkę do Częstochowy.
• Samosąd nad Jagną. Chłopi, za cichym przyzwoleniem Antka, wiążą dziewczynę na wozie z gnojem i brutalnie wypędzają ją z Lipiec.