Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
O matko! Zdarza Ci się czasem krzyknąć tak w sytuacji zaskoczenia lub poirytowania? Jeśli tak, to musisz wiedzieć, że zapewne nieświadomie użyłeś apostrofy. Apostrofa to jedna tych z figur retorycznych, które w bardzo prosty sposób można odnaleźć w różnych utworach literackich. Jest bowiem… zwrotem do adresata. Jakie są jej oblicza, czym się charakteryzuje i co ma na celu jej stosowanie? Przychodzimy z odpowiedziami!

Apostrofa – definicja i rodzaje apostrof


Dobrze wiedzieć
Apostrofa jest bezpośrednim zwrotem do osób, zwierząt, bóstw, idei, wartości, symboli, wydarzeń, przedmiotów lub pojęć. Zawsze musi być wyrażona w wołaczu, czyli siódmym przypadku deklinacji lub w mianowniku w funkcji wołacza.

Spójrz teraz na najpopularniejszy w literaturze polskiej przykład apostrofy:
Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie.
Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,
Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie
Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie.

Jest to oczywiście fragment inwokacji Pana Tadeusza autorstwa Adama Mickiewicza, w którym autor zwraca się bezpośrednio do Litwy. Nie jest to więc, jak widzisz ani człowiek, ani przedmiot, ani w istocie nawet kraj jako taki – jest abstrakcyjnym zjawiskiem, jakim jest ojczyzna.

Dobrze wiedzieć
Inwokacja jest rozbudowaną formą apostrofy otwierającej utwór. Autor zwraca się do boga, muzy lub zjawiska z prośbą o natchnienie.


Znana nam wszystkim Oda do radości, czyli hymn Unii Europejskiej również rozpoczyna się od apostrofy:
O Radości, iskro bogów, kwiecie elizejskich pól
święta, na twym świętym progu staje nasz natchniony chór.

Pierwsze znane apostrofy odnajdziemy w twórczości Homera. Liczne przykłady odnajdziemy również w utworach okresu romantyzmu – szczególnie w romantycznej poezji. Poza Mickiewiczem garściami korzystał z niej choćby Juliusz Słowacki. Jego Hymn o zachodzie słońca na morzu rozpoczyna się od słów:
Smutno mi, Boże! Dla mnie na zachodzie
Rozlałeś tęczę blasków promienistą;


Funkcje apostrofy w literaturze


Apostrofa zwykle ma na celu nadać tekstowi charakter podniosły. Właśnie dlatego tuż po apostrofie najczęściej stosuje się podniosły styl wypowiedzi (np.: Młodości, ty nad poziomy wylatuj). Warto zauważyć, że w momencie, kiedy apostrofa nie jest zwrotem do człowieka, dochodzi do personifikacji adresata.
Dobrze wiedzieć
Personifikacja – środek stylistyczny, który przypisuje przedmiotom, pojęciom czy zjawiskom cechy ludzkie.

Zauważ, że miłość i młodość nie są w stanie w żaden sposób odebrać wezwania czy zwrotu autora. Zostają jednak spersonifikowane, dzięki czemu w dalszej części tekstu można do nich przemawiać.


rofa najczęściej stosowana jest w literaturze, to występuje również w mowie potocznej, w szczególności w mowach okolicznościowych lub publicznych wystąpieniach (np. kiedy polityk zwraca się do narodu). Co ciekawe, stosowano ją już w starożytnej Grecji – sztuka oratorska Ajschinesa czy Demostenesa zawierała wiele apostrof.

Apostrofa - przykłady


  • Pieśń XXV, Jan Kochanowski "Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?"
  • Bogurodzica - "Bogurodzica, dziewica, Bogiem sławiena Maryja!(...)"
  • Iliada, Homer - Gniew Achilla, bogini, głoś, obfity w szkody...
  • Inwokacja, Pan Tadeusz, Adam Mickiewicz - "Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie..."
  • Oda do radości - "O Radości, iskro bogów, kwiecie elizejskich pól..."
  • Do gór i lasów, Jan Kochanowski - "Wysokie góry i odziane lasy! (...)"
  • Do matki Polki, Adam Mickiewicz - "O matko Polko! gdy u syna twego..."
  • Bema pamięci żałobny rapsod, C.K. Norwid - "Czemu, Cieniu, odjeżdżasz"
  • Hymn o zachodzie słońca na morzu, Juliusz Słowacki -"Smutno mi, Boże! Dla mnie na zachodzie
    Rozlałeś tęczę blasków promienistą;
    "



Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij




dla: Kulturalna Polska klp.pl

  Dowiedz się więcej
1  Przydawka – część zdania, która określa rzeczowniki
2  Jak napisać dobre wypracowanie?
3  Liczebnik – wszystko, co powinieneś o nim wiedzieć



Streszczenia książek
Tagi: