Opracowanie
Figura retoryczna – wszystko, co powinieneś o niej wiedzieć
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 5 min
Alegoria, animizacja, apostrofa, oksymoron – zapewne nie raz spotkałeś się już z tymi określeniami. Czy wiesz jednak, co je łączy? Wszystkie znajdują się we wspólnym zbiorze, który nazywamy figurami retorycznymi. Brzmi skomplikowanie? Już wszystko wyjaśniamy!
Zobacz artykuł poświęcony apostrofie.
Warto wiedzieć
Mianem figury retorycznej określać będziemy wszystkie środki językowe, których nie stosuje się w mowie potocznej. Ich celem jest nadanie wypowiedzi literackiej walorów estetycznych lub zwiększenie jej sugestywności.
Figura retoryczna – informacje podstawowe
Mianem figury retorycznej (inaczej: figury stylistycznej) określa się wszystkie środki, które służą do wyrażania emocji i wrażeń, a także wywoływania ich wśród odbiorców. Dzięki ich zastosowaniu wypowiedź staje się bardziej obrazowa, emocjonalna i dekoracyjna. Istotną informacją jest tutaj fakt, że są to środki, których nie używa się w mowie potocznej.Warto wiedzieć
Figury retoryczne zostały opisane i zaklasyfikowane już w antycznych podręcznikach – jako środki stosowane w retoryce (sztuce wymowy) oraz poezji.
Rodzaje figur retorycznych
Figury retoryczne są dość powszechnie stosowanym zabiegiem, zarówno w tekstach mówionych, jak i w utworach literackich. Do najpopularniejszych figur retorycznych należą: Jak widzisz, w języku polskim mamy ogromne bogactwo figur retorycznych. Nie oznacza to, że wszystkie mają być zastosowane w jednym tekście. Najrozsądniej jest stosować je z umiarem. Omówmy teraz krótko każdą z nich, posługując się przykładami znanymi Ci z literatury.Alegoria
Alegoria jest symbolicznym, metaforycznym przedstawieniem idei, wydarzenia, wartości lub myśli autora. Poza oczywistym znaczeniem dany motyw posiada dodatkowe, ukryte znaczenie. Jednym z najpopularniejszych przykładów jest kobieta z wagą jako alegoria sprawiedliwości. Powszechnie stosowaną w literaturze polskiej alegorią było swego czasu określanie ojczyzny mianem okrętu, miotanego przez wzburzone morze. Spójrz na poniższy fragment wiersza Ignacego Krasickiego zatytułowanego Świat zepsuty: Wzmagają się wały, Grozi burza, grzmi niebo; okręt nie zatonie, Majtki zgodne z żeglarzem, gdy staną w obronie; A choć bezpieczniej okręt opuścić i płynąć, Poczciwiej być w okręcie, ocalić lub zginąć. Zobacz artykuł poświęcony alegoriiAnimizacja
Animizacja, czyli inaczej ożywienie to rodzaj metafory, polegającej na nadaniu przedmiotom, zjawiskom, rzeczom lub ideom cech istot żywych. Jej zastosowanie zwiększa dynamikę opisu i przyczynia się do rozbudowania ekspresji. Zobacz poniższy fragment Gloria Victis Elizy Orzeszkowej: I wleciał wiatr do lasu uradowany, zwinny, przelatywał wśród świerków, brzóz, olch, dębów, ramionami owijając pnie starych przyjaciół i skrzydłami na ich konarach składając pocałunki przywitalne. Zobacz artykuł poświęcony animizacjiApostrofa
Apostrofa to nic innego, jak bezpośredni zwrot w tekście do osoby, idei, bóstwa albo przedmiotu. Stosuje się ją przede wszystkim jako środek zwiększający patetyczność, wzniosłość wypowiedzi. Jednym z przykładów apostrofy jest początek wiersza Do matki Polki Adama Mickiewicza: O matko Polko! gdy u syna twego W źrenicach błyszczy genijuszu świetność;Warto wiedzieć
Stylizacja patetyczna – jeden z rodzajów stylizacji językowej, polegający na celowym zastosowaniu w tekście zwrotów, słów, konstrukcji składniowych oraz archaizmów, które mają nadać wypowiedzi podniosły, oficjalny, górnolotny ton.