Opracowanie

Co to jest inwersja? Definicja z przykładami z literatury i filmu

Autor: Redakcja klp.pl Czas czytania: 2 min
Spis treści
  1. Czym jest inwersja?
  2. Jak tworzyć inwersje?
  3. Po co stosuje się inwersję?
  4. Przykłady inwersji w literaturze
  5. Jak pisać o inwersji w analizie tekstu?
  6. Zobacz też

„Zgodę swoją Rada ci daje. Uczniem Skywalker twoim będzie.” Tak mówi mistrz Yoda i właśnie dlatego jego zdania brzmią jak wypowiedzi kogoś bardzo mądrego i dziwnego naraz. To inwersja.

Czym jest inwersja?

Warto wiedzieć

Inwersja (z łac. inversio: odwrócenie) to zmiana kolejności wyrazów w zdaniu tak, by odbiegała od przyjętej normy. W polskim zdaniu typowy szyk to podmiot, potem orzeczenie i pozostałe części zdania.

Yoda używa inwersji w każdej wypowiedzi. Zobacz prostszy przykład:

Mama (podmiot) poszła (orzeczenie) po zakupy do sklepu.

Po zastosowaniu inwersji to samo zdanie mogłoby brzmieć:

Po zakupy do sklepu mama poszła.
Do sklepu mama po zakupy poszła.
Zmieniony szyk zdania. Szyk zwykły: Mama poszła do sklepu po zakupy. Inwersja: Do sklepu mama po zakupy poszła. Szyk zwykły: Rada daje ci swoją zgodę. Inwersja: Zgodę swoją Rada ci daje (Yoda). Szyk zwykły: Nadzieja mego zbawienia jest w Tobie. Inwersja: Zbawienia mego jest nadzieja w Tobie (Sęp Szarzyński).
Ta sama treść w innym szyku

Wyrazistość inwersji zależy od tego, jak bardzo zdanie odbiega od zwykłego schematu. Nie chodzi tu tylko o to, żeby zmienić kolejność i podkreślić inny element. Zdanie „Po zakupy do sklepu poszła mama” wciąż brzmi zwyczajnie i tylko wyróżnia, że poszła właśnie mama. W inwersji szyk jest zmieniony tak, że zdanie brzmi nienaturalnie, podniośle albo archaicznie. Dzięki temu łatwo ją znaleźć na tle całego tekstu.

Shorty na maturę

Jak tworzyć inwersje?

Warto wiedzieć

Są dwa sposoby:
1. Zamiana kolejności wyrazów, które są ze sobą związane składniowo.
2. Rozbicie grupy wyrazów przez wtrącenie dodatkowych słów.

Okładka ebooka Pytania jawne na maturę ustnąEbook na maturę ustnąPytania jawne: 76 gotowych odpowiedzi na ustnyKonspekt, wersja rozszerzona i strefa dogrywki do każdego pytania CKE. PDF od razu po płatności. 59 zł, a razem z Atlasem motywów 79 zł.Zobacz ebook

Po co stosuje się inwersję?

Inwersja ubarwia język i budzi wrażenie dziwności lub niezwykłości. U Yody sprawia, że brzmi on mądrzej i bardziej filozoficznie. W poezji bywa też potrzebna do dopasowania zdania do rytmu i rymu wiersza.

Przykłady inwersji w literaturze

Cyprian Kamil Norwid, Moja piosnka:

Do kraju tego, gdzie winą jest dużą
Popsować gniazdo na gruszy bocianie,
Bo wszystkim służą,
Tęskno mi, Panie.

Krzysztof Kamil Baczyński, Pokolenie:

Ludzie w snach ciężkich jak w klatkach krzyczą.
Usta ściśnięte mamy, twarz wilczą,

Władysław Stanisław Reymont, Chłopi:

Komu dobrze, to i dobrze słychać… Kartofle chwała Bogu obrodziły, żyto sypie, kapusta będzie.

Mikołaj Sęp Szarzyński, Sonet IV:

Zbawienia mego jest nadzieja w Tobie

Jarosław Iwaszkiewicz, Erotyk:

I wionąwszy błękitnym strusich piór trzęsieniem,
Że cokolwiek pomyślę – jest tylko marzeniem

Cyprian Kamil Norwid, Bema pamięci żałobny rapsod:

Jak namioty ruchome wojsk, koczujących po niebie.
Trąby długie we łkaniu aż się zanoszą i znaki

Jak pisać o inwersji w analizie tekstu?

  1. Nazwij środek i podaj fragment: „Poeta pisze »Zbawienia mego jest nadzieja w Tobie«.”
  2. Pokaż, co zostało przestawione i jak brzmiałby zwykły szyk.
  3. Opisz efekt: uroczystość, archaiczny ton, podkreślenie ważnego słowa albo dopasowanie do rytmu wiersza.

Zobacz też

Komentarze

Nikt jeszcze nie odpowiedział. Napisz pierwszy.