Co to jest inwersja? Definicja z przykładami z literatury i filmu
Spis treści
„Zgodę swoją Rada ci daje. Uczniem Skywalker twoim będzie.” Tak mówi mistrz Yoda i właśnie dlatego jego zdania brzmią jak wypowiedzi kogoś bardzo mądrego i dziwnego naraz. To inwersja.
Czym jest inwersja?
Inwersja (z łac. inversio: odwrócenie) to zmiana kolejności wyrazów w zdaniu tak, by odbiegała od przyjętej normy. W polskim zdaniu typowy szyk to podmiot, potem orzeczenie i pozostałe części zdania.
Yoda używa inwersji w każdej wypowiedzi. Zobacz prostszy przykład:
Mama (podmiot) poszła (orzeczenie) po zakupy do sklepu.
Po zastosowaniu inwersji to samo zdanie mogłoby brzmieć:
Po zakupy do sklepu mama poszła.
Do sklepu mama po zakupy poszła.
Wyrazistość inwersji zależy od tego, jak bardzo zdanie odbiega od zwykłego schematu. Nie chodzi tu tylko o to, żeby zmienić kolejność i podkreślić inny element. Zdanie „Po zakupy do sklepu poszła mama” wciąż brzmi zwyczajnie i tylko wyróżnia, że poszła właśnie mama. W inwersji szyk jest zmieniony tak, że zdanie brzmi nienaturalnie, podniośle albo archaicznie. Dzięki temu łatwo ją znaleźć na tle całego tekstu.
Shorty na maturę
Jak tworzyć inwersje?
Są dwa sposoby:
1. Zamiana kolejności wyrazów, które są ze sobą związane składniowo.
2. Rozbicie grupy wyrazów przez wtrącenie dodatkowych słów.

Po co stosuje się inwersję?
Inwersja ubarwia język i budzi wrażenie dziwności lub niezwykłości. U Yody sprawia, że brzmi on mądrzej i bardziej filozoficznie. W poezji bywa też potrzebna do dopasowania zdania do rytmu i rymu wiersza.
Przykłady inwersji w literaturze
Cyprian Kamil Norwid, Moja piosnka:
Do kraju tego, gdzie winą jest dużą
Popsować gniazdo na gruszy bocianie,
Bo wszystkim służą,
Tęskno mi, Panie.
Krzysztof Kamil Baczyński, Pokolenie:
Ludzie w snach ciężkich jak w klatkach krzyczą.
Usta ściśnięte mamy, twarz wilczą,
Władysław Stanisław Reymont, Chłopi:
Komu dobrze, to i dobrze słychać… Kartofle chwała Bogu obrodziły, żyto sypie, kapusta będzie.
Mikołaj Sęp Szarzyński, Sonet IV:
Zbawienia mego jest nadzieja w Tobie
Jarosław Iwaszkiewicz, Erotyk:
I wionąwszy błękitnym strusich piór trzęsieniem,
Że cokolwiek pomyślę – jest tylko marzeniem
Cyprian Kamil Norwid, Bema pamięci żałobny rapsod:
Jak namioty ruchome wojsk, koczujących po niebie.
Trąby długie we łkaniu aż się zanoszą i znaki
Jak pisać o inwersji w analizie tekstu?
- Nazwij środek i podaj fragment: „Poeta pisze »Zbawienia mego jest nadzieja w Tobie«.”
- Pokaż, co zostało przestawione i jak brzmiałby zwykły szyk.
- Opisz efekt: uroczystość, archaiczny ton, podkreślenie ważnego słowa albo dopasowanie do rytmu wiersza.