Co to jest inwokacja? Definicja, funkcja, przykłady
Spis treści
„Muzo! Męża wyśpiewaj…” Tak zaczynają się eposy Homera. Autor, zanim zacznie opowieść, zwraca się o pomoc do bóstwa. To inwokacja.
Czym jest inwokacja?
Inwokacja (z łac. invocatio: wezwanie) to rozbudowana apostrofa, w której autor zwraca się do bóstwa, muzy lub patrona z prośbą o natchnienie, wsparcie albo przewodnictwo w pracy twórczej.
Najbardziej znana jest z eposów antycznych, ale występuje też w literaturze nowożytnej i współczesnej, często w mniej formalnej postaci.
Shorty na maturę
Apostrofa czy inwokacja?
Każda inwokacja jest apostrofą, ale nie odwrotnie. Apostrofa to zwrot do kogoś lub czegoś, który może pojawić się w dowolnym miejscu tekstu. Inwokacja otwiera utwór i zawiera prośbę o natchnienie.

Funkcja inwokacji
Inwokacja stoi na początku wiersza lub eposu i wprowadza w tekst. Zapowiada, że dalsza część będzie dotyczyła tematów ważnych, wzniosłych i poruszających. Poeta prosi muzę, bóstwo lub patrona o inspirację. Ponieważ pisana jest uroczystym, patetycznym stylem, buduje napięcie i od razu daje poczucie, że cały tekst będzie równie podniosły.
Inwokacja – przykłady z literatury
Homer, Odyseja (tłum. Lucjan Siemieński):
Muzo! Męża wyśpiewaj, co święty gród Troi
Zburzywszy, długo błądził i w tułaczce swojej
Siła różnych miast widział, poznał tylu ludów
Zwyczaje, a co przygód doświadczył i trudów!
Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (przypuszczalny autor: Mikołaj z Mierzyńca):
Gospodzinie wszechmogący,
Nade wszystko stworzenie więcszy,
Pomożymi to działo słożyć,
Bych je mógł pilnie wyłożyć
Ku twej fały rozmnożeniu,
Ku ludzkiemu polepszeniu!
Wergiliusz, Eneida (tłum. Tadeusz Karyłowski):
[…] Muzo, wskaż mi przyczyny, jaki żal kryjomy
Lub boleść skłania bogów królową, iż męża
Zbożnego tylu przygód i prac uciemięża
Brzemieniem? Więc gniew taki i niebian pierś pali?
Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz:
Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie.
Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,
Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie
Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie.
Panno Święta, co jasnej bronisz Częstochowy
I w Ostrej świecisz Bramie! Ty, co gród zamkowy
Nowogródzki ochraniasz z jego wiernym ludem!
Mickiewicz zwraca się najpierw do Litwy, a potem do Matki Bożej, opiekunki Częstochowy i Nowogródka. Tak jak w eposach antycznych, otwiera utwór uroczystym zwrotem do kogoś wyższego.
Jak pisać o inwokacji w analizie tekstu?
- Wskaż adresata (muza, bóstwo, ojczyzna) i to, o co autor prosi.
- Pokaż uroczysty styl (wołacz, wykrzyknienia, podniosłe słownictwo).
- Opisz funkcję: wprowadza w ważny temat i ustala ton całego utworu.