Peryfraza – niby to samo, ale inaczej
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 3 min
Czym jest peryfraza?
Peryfraza jest jedną z figur stylistycznych, stosowanych w literaturze oraz w codziennym języku. Polega na zastąpieniu jednego, powszechnego i popularnego słowa (np. nazwy człowieka, zwierzęcia, zjawiska, przedmiotu) znacznie bardziej rozbudowanym opisem. Zwykle opis zawiera zestawienie cech opisywanego rzeczownika – muszą jasno sugerować to, czego peryfraza dotyczy. W ten sposób dochodzi do omówienia wyrazu innymi słowami. Stąd właśnie inna, bardziej potoczna nazwa peryfrazy, czyli omówienie.
- kłamanie – mijanie się z prawdą
- zapomnieć – wyrzucić z pamięci
- Japonia – kraj kwitnącej wiśni
- węgiel – czarne złoto
- cukier – biała śmierć
- Polska – kraj nad Wisłą
- Michael Jackson – król popu
Peryfrazę łatwo można pomylić z parafrazą, są to jednak zupełnie różne zjawiska. Parafraza jest przedstawieniem np. cudzej wypowiedzi własnymi słowami, ale z zachowaniem ogólnego sensu. Chociaż ich nazwy brzmią podobnie, to pełnią w naszym języku inne role.
Po co stosuje się peryfrazę?
W literaturze peryfraza stosowana jest w różnych celach. Przede wszystkim pozwala autorom na uniknięcie powtórzeń w tekście, gdyż zdejmuje im z barków konieczność używania tych samych słów kilkukrotnie. Po drugie, peryfraza sprawia, że tekst jest ciekawszy, bardziej porywający, emocjonalny. Taka zabawa językiem pozwala na nadanie mu górnolotnego, patetycznego lub wręcz przeciwnie – humorystycznego tonu. Po trzecie, dzięki peryfrazie możemy uwydatnić, podkreślić dane zjawisko, obiekty czy osobę lub je umniejszyć. Weźmy nasz wcześniej przytoczony przykład, czyli mijać się z prawdą. Nie uważasz, że mijanie się z prawdą wydaje się znacznie bardziej niewinne niż poważne kłamanie? Takie łagodzenie przekazu nosi miano eufemizmu. Jeśli chcesz dowiedzieć się o nim więcej, przejdź do naszego artykułu w całości poświęconemu właśnie eufemizmom.Eufemizm – wyraz lub wyrażenie, którego używamy zamiast innego, zastępując nim treść przykrą, niestosowną czy nieprzyzwoitą – treścią łagodniejszą, nienazywającą czegoś wprost, np. tam, gdzie kończą się plecy, tam, gdzie król piechotą chodzi, kopnąć w kalendarz, mądry inaczej itp.