Miska soczewicy - znaczenie, pochodzenie, przykłady

Znaczenie frazeologizmu

Współcześnie sformułowanie to funkcjonuje jako przestroga przed pochopnymi decyzjami. Sprzedać coś za miskę soczewicy to zrzec się dóbr trwałych, praw lub wyznawanych wartości dla zaspokojenia nagłej, błahej zachcianki.

Biblijne pochodzenie

Źródłem tego powiedzenia jest Księga RodzajuPierwsza księga Biblii, opisująca m.in. stworzenie świata i dzieje patriarchów izraelskich.. Opowiada ona o losach bliźniaków, synów Izaaka i Rebeki. Ezaw, który urodził się jako pierwszy, wyrósł na zręcznego myśliwego i ulubieńca ojca. Jakub wolał spokojne życie w namiotach, ciesząc się szczególnymi względami matki.

Pewnego dnia Ezaw wrócił z polowania skrajnie wyczerpany i głodny. Zobaczył, że jego brat gotuje czerwoną soczewicę. Poprosił o posiłek, jednak Jakub postawił twardy warunek: zażądał w zamian prawa pierworództwaW starożytności przywilej najstarszego syna gwarantujący podwójną część spadku i władzę nad rodem.. Zmęczony myśliwy, nie myśląc o przyszłości, przystał na tę propozycję. Zrzekł się swojego dziedzictwa dla jednej porcji jedzenia. Biblijny narrator podsumowuje to krótko:

Tak to Ezaw zlekceważył przywilej pierworództwa.

Podstęp i kradzież błogosławieństwa

Historia braci miała swój dramatyczny finał wiele lat później. Stary i niedowidzący Izaak przeczuwał zbliżającą się śmierć. Wezwał Ezawa, prosząc go o upolowanie zwierzyny i przygotowanie ulubionej potrawy. Po posiłku zamierzał udzielić mu ojcowskiego błogosławieństwa.

Rozmowę podsłuchała Rebeka. Szybko uknuła intrygę, aby to Jakub otrzymał przywileje. Przyrządziła mięso, a młodszego syna ubrała w szaty Ezawa. Skórkami koźląt owinęła jego ręce i szyję, by imitowały owłosione ciało starszego brata. Izaak dał się oszukać i pobłogosławił Jakuba, czyniąc go panem nad swoimi krewnymi.

Oszukany Ezaw wpadł w furię i zaplanował morderstwo. Jakub musiał uciekać z rodzinnego domu. Podczas wieloletniej tułaczki objawił mu się Bóg, obiecując opiekę i nadając mu później nowe imię – Izrael.

Przykłady użycia

Frazeologizm ten świetnie sprawdza się w codziennej komunikacji, gdy chcemy opisać niekorzystną transakcję lub zdradę ideałów.

• Zgodził się na tę ugodę, oddając udziały w świetnie prosperującej firmie za miskę soczewicy.
• Nie zrezygnuję ze swoich marzeń o studiach medycznych za miskę soczewicy, jaką jest ta dorywcza praca.