Ekranizacje „PanaTadeusza”
Narodowa epopeja Adama Mickiewicza doczekała się dwóch pełnoprawnych adaptacji filmowych, które na stałe zapisały się w historii polskiego kina. Pierwszą z nich zrealizowano jeszcze w epoce kina niemego, natomiast druga to głośna superprodukcja z końca lat dziewięćdziesiątych. Obraz w reżyserii Andrzeja Wajdy przyciągnął do kin miliony widzów, stając się jednym z największych sukcesów frekwencyjnych w Polsce po transformacji ustrojowej.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Przedwojenna wizja Ryszarda Ordyńskiego
W 1928 roku na ekrany trafiła pierwsza, niema i czarno-biała ekranizacja w reżyserii Ryszarda Ordyńskiego. Było to ogromne przedsięwzięcie logistyczne jak na ówczesne możliwości rodzimej kinematografii. Twórcy starali się wiernie oddać realia epoki, a sama premiera zbiegła się z obchodami dziesięciolecia odzyskania przez Polskę niepodległości. Kino niemeFilmy pozbawione zsynchronizowanej ścieżki dźwiękowej z dialogami, często wyświetlane z muzyką graną na żywo przez tapera. wymagało od aktorów specyficznej, bardzo wyrazistej ekspresji, co nadało tej adaptacji unikalny, teatralny charakter.
Superprodukcja Andrzeja Wajdy
Prawdziwym fenomenem okazała się współczesna wersja z 1999 roku w reżyserii Andrzeja Wajdy. Reżyser zgromadził na planie plejadę polskich gwiazd, tworząc obsadę, która na lata zdefiniowała wyobrażenie o bohaterach epopei. W głównych rolach wystąpili Michał Żebrowski jako Tadeusz, Bogusław Linda w mrocznej kreacji księdza Robaka oraz Daniel Olbrychski grający mściwego Gerwazego. Kobiece postacie powierzono debiutującej Alicji Bachledzie-Curuś (Zosia) i Grażynie Szapołowskiej (Telimena).
Sporym zaskoczeniem dla znawców twórczości Mickiewicza był wybór aktora do roli Hrabiego. W literackim pierwowzorze jest to człowiek bardzo młody, zaledwie o kilka lat starszy od Tadeusza. Tymczasem Wajda obsadził w tej roli dojrzałego, blisko pięćdziesięcioletniego Marka Kondrata. Zabieg ten dodał postaci komizmu i dystansu, świetnie sprawdzając się na ekranie.
Odbiór i przełamanie literackiej bariery
Przeniesienie na ekran wierszowanego tekstu budziło początkowo spore obawy. Krytycy i widzowie zastanawiali się, czy trzynastozgłoskowiecFormat wiersza sylabicznego, w którym każdy wers liczy dokładnie trzynaście sylab, ze średniówką po siódmej sylabie. zabrzmi naturalnie w ustach aktorów i czy poezja nie straci swojego uroku w zderzeniu z filmowym realizmem.
Film Wajdy szybko rozwiał te wątpliwości. Aktorzy podali mickiewiczowski wiersz z niezwykłą lekkością, sprawiając, że dialogi brzmiały potoczyście i wiarygodnie. Dzieło wywołało falę zachwytu, udowadniając, że romantyczne idee wciąż potrafią angażować współczesnego odbiorcę. Sukces ekranizacji dopełniła kultowa muzyka skomponowana przez Wojciecha Kilara, z polonezem, który na stałe wszedł do kanonu polskiej kultury.