Ekranizacje „PanaTadeusza”
Narodowa epopeja Adama Mickiewicza doczekała się dwóch pełnoprawnych adaptacji filmowych, które na stałe zapisały się w historii polskiego kina. Pierwszą z nich zrealizowano jeszcze w epoce kina niemego, natomiast druga to głośna superprodukcja z końca lat dziewięćdziesiątych. Obraz w reżyserii Andrzeja Wajdy przyciągnął do kin miliony widzów, stając się jednym z największych sukcesów frekwencyjnych w Polsce po transformacji ustrojowej.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Przedwojenna wizja Ryszarda Ordyńskiego
W 1928 roku na ekrany trafiła pierwsza, niema i czarno-biała ekranizacja w reżyserii Ryszarda Ordyńskiego. Było to ogromne przedsięwzięcie logistyczne jak na ówczesne możliwości rodzimej kinematografii. Twórcy starali się wiernie oddać realia epoki, a sama premiera zbiegła się z obchodami dziesięciolecia odzyskania przez Polskę niepodległości. Kino niemeFilmy pozbawione zsynchronizowanej ścieżki dźwiękowej z dialogami, często wyświetlane z muzyką graną na żywo przez tapera. wymagało od aktorów specyficznej, bardzo wyrazistej ekspresji, co nadało tej adaptacji unikalny, teatralny charakter.
Shorty na maturę
Superprodukcja Andrzeja Wajdy
Prawdziwym fenomenem okazała się współczesna wersja z 1999 roku w reżyserii Andrzeja Wajdy. Reżyser zgromadził na planie plejadę polskich gwiazd, tworząc obsadę, która na lata zdefiniowała wyobrażenie o bohaterach epopei. W głównych rolach wystąpili Michał Żebrowski jako Tadeusz, Bogusław Linda w mrocznej kreacji księdza Robaka oraz Daniel Olbrychski grający mściwego Gerwazego. Kobiece postacie powierzono debiutującej Alicji Bachledzie-Curuś (Zosia) i Grażynie Szapołowskiej (Telimena).
Sporym zaskoczeniem dla znawców twórczości Mickiewicza był wybór aktora do roli Hrabiego. W literackim pierwowzorze jest to człowiek bardzo młody, zaledwie o kilka lat starszy od Tadeusza. Tymczasem Wajda obsadził w tej roli dojrzałego, blisko pięćdziesięcioletniego Marka Kondrata. Zabieg ten dodał postaci komizmu i dystansu, świetnie sprawdzając się na ekranie.
Odbiór i przełamanie literackiej bariery
Przeniesienie na ekran wierszowanego tekstu budziło początkowo spore obawy. Krytycy i widzowie zastanawiali się, czy trzynastozgłoskowiecFormat wiersza sylabicznego, w którym każdy wers liczy dokładnie trzynaście sylab, ze średniówką po siódmej sylabie. zabrzmi naturalnie w ustach aktorów i czy poezja nie straci swojego uroku w zderzeniu z filmowym realizmem.
Film Wajdy szybko rozwiał te wątpliwości. Aktorzy podali mickiewiczowski wiersz z niezwykłą lekkością, sprawiając, że dialogi brzmiały potoczyście i wiarygodnie. Dzieło wywołało falę zachwytu, udowadniając, że romantyczne idee wciąż potrafią angażować współczesnego odbiorcę. Sukces ekranizacji dopełniła kultowa muzyka skomponowana przez Wojciecha Kilara, z polonezem, który na stałe wszedł do kanonu polskiej kultury.