Faustyzm
Faustyzm to postawa życiowa i motyw literacki wywodzący się z dramatu Johanna Wolfganga Goethego. Oznacza on niepohamowane dążenie do poznania tajemnic wszechświata oraz bunt przeciwko ludzkim ograniczeniom. Bohater faustowski jest gotowy na najwyższe poświęcenie, włączając w to pakt z siłami zła, aby zaspokoić swoje ambicje poznawcze.
Autor: Katarzyna Banul
Czas czytania: 1 min
Pojęcie faustyzmu wzięło swoją nazwę od tytułowego bohatera Fausta, słynnego dramatu Johanna Wolfganga Goethego(1749-1832) - wybitny niemiecki poeta, dramaturg i myśliciel, prekursor romantyzmu.. Postawa ta definiuje człowieka ogarniętego obsesją zdobycia absolutnej wiedzy. Taki bohater nie zadowala się powierzchownymi prawdami. Pragnie przeniknąć najgłębsze tajemnice istnienia, zrozumieć mechanizmy rządzące światem i naturą człowieka.
Bohater odrzuca tradycyjną naukę, szukając prawdy absolutnej i odpowiedzi na zagadki wszechświata.
Nie godzi się na ludzką słabość, śmiertelność i bariery narzucane przez religię czy moralność.
Aby osiągnąć swój cel, jest gotów podpisać cyrograf i oddać duszę w zamian za wiedzę lub moc.
W literaturze polskiego romantyzmu motywy faustowskie są wyraźnie obecne. Najlepszym przykładem jest Konrad z Dziadów cz. III Adama Mickiewicza(1798-1855) - najważniejszy polski twórca romantyczny, autor m.in. „Pana Tadeusza” i „Dziadów”.. W Wielkiej Improwizacji bohater ten żąda od Boga władzy nad duszami i absolutnego poznania. Jego bunt i pycha doprowadzają go na skraj potępienia, a wokół niego gromadzą się złe duchy, gotowe przejąć jego duszę w chwilach największego zwątpienia.
Motyw faustowski nie jest wymysłem Goethego. Opiera się na średniowiecznych i renesansowych legendach o historycznej postaci - Johannie Georgu Fauście, wędrownym alchemiku i astrologu, który rzekomo zaprzedał duszę diabłu w zamian za magiczne moce i wiedzę.
Szczegółowe omówienie dramatu Goethego znajdziesz w opracowaniu Fausta.