Maria - streszczenie

Streszczenie w pigułce

Akcja utworu rozgrywa się na rozległych, ukraińskich stepach. Zamożny i dumny WojewodaWysoki urzędnik ziemski, w dawnej Polsce dowodzący pospolitym ruszeniem, tu uosobienie magnackiej pychy. wydaje wystawną ucztę. Pozornie godzi się na niej z synem Wacławem, który w tajemnicy poślubił Marię. Dziewczyna jest córką uboższego szlachcica, MiecznikaNiższy urząd ziemski; w utworze reprezentuje uboższą, ale dumną i patriotyczną szlachtę.. Ojciec Wacława nie potrafi przełknąć tego mezaliansu i w tajemnicy knuje okrutną intrygę. Wysyła syna na bitwę z TataramiKoczownicze ludy, które w XVII wieku regularnie najeżdżały wschodnie rubieże Rzeczypospolitej., aby odciągnąć go od młodej żony. W tym samym czasie do dworku Miecznika przybywają zamaskowani oprawcy na usługach magnata. Wacław zaciekle walczy z najeźdźcami i cudem unika śmierci. Ratuje go odsiecz, którą w ostatniej chwili przyprowadza teść. Po wygranej bitwie młody rycerz pędzi do ukochanej, dręczony mrocznymi przeczuciami. Na miejscu zastaje martwą Marię. Mordercy utopili ją w stawie. Zrozpaczony Wacław popada w obłęd i wyrusza w step, znikając bez śladu. Złamany bólem Miecznik resztę swoich dni spędza na modlitwie przy grobie jedynej córki.

Streszczenie szczegółowe

Mroczne sekrety Wojewody

Przez puste, ukraińskie stepy pędzi konno młody KozakWolny wojownik ze wschodnich stepów, często pełniący rolę gońca lub strażnika granic.. Towarzyszy mu jedynie wycie wiatru, które brzmi niczym jęki potępionych dusz. W tym samym czasie w zamku potężnego Wojewody trwa wspaniała uczta. Stoły uginają się od wykwintnych potraw, a goście wznoszą toasty. Okazją do świętowania jest rzekome pojednanie gospodarza z synem, Wacławem. Młodzieniec potajemnie poślubił Marię, córkę Miecznika, co początkowo wywołało furię ojca. Teraz jednak Wojewoda zwraca się do syna z czułością. Tylko najbardziej wnikliwi obserwatorzy dostrzegają w jego oczach dziki, niepokojący błysk.

Gdy zmęczeni biesiadnicy rozchodzą się do komnat, gospodarz zrzuca maskę. W jego wnętrzu toczy się walka, a sumienie dręczą mroczne wizje. Duszności zmuszają go do otwarcia okna. Spogląda na swoje wojska, które szykują się do wyprawy wojennej. Zjawy ustępują dopiero o poranku. Na czele rycerstwa wyrusza uśmiechnięty Wacław, nieświadomy śmiertelnego zagrożenia. Prowadzi swój hufiecOddział wojska, w dawnej Polsce często prywatna chorągiew magnacka. przez ciche pola, aż znika za horyzontem.

Krótkie szczęście i rozstanie

W starym dworku pod lipami Miecznik próbuje pocieszyć swoją pogrążoną w smutku córkę. Maria żali się na okrutny los. Została brutalnie rozdzielona z mężem przez jego despotycznego ojca. Miecznik pluje sobie w brodę. Wyznaje, że gdyby nie walczył akurat w wojnach szwedzkich, nigdy nie pozwoliłby na ten ślub. Ojciec Wacława stara się bowiem w Rzymie o unieważnienie małżeństwa. Starzec z goryczą wspomina powrót z wojny:

I cóż zastałem po powrocie do domu? Żonę w grobie, a córkę tonącą we łzach.

Niespodziewanie do dworku przybywa posłaniec z listem od Wojewody. Magnat prosi o puszczenie dawnych urazów w niepamięć. Informuje, że wysłał syna do walki z grasującymi w okolicy Tatarami, aby ten udowodnił swoje męstwo. Obiecuje również, że jeszcze tego samego dnia Wacław odwiedzi żonę. Maria natychmiast odzyskuje wigor. Chce włożyć nową suknię i upiąć włosy. Zupełnie ignoruje ostrzeżenia ojca, który słusznie podejrzewa podstęp. Chwilę później na dziedzińcu pojawiają się rycerze.

Małżonkowie wpadają sobie w ramiona. Ich radość mąci jednak świadomość szybkiego rozstania. Miecznik wita zięcia najlepszymi trunkami i oferuje wsparcie zbrojne w walce z najeźdźcą. Zostawia młodych samych, nakazując natychmiastowy wyjazd, gdy tylko zabrzmią trąby. Wacław patrzy na zapłakaną twarz Marii. Zapewnia, że zamierzał do niej wrócić bez względu na wszystko, choćby przez krew i płomienie. Pyta, czy jej uczucie nie osłabło. Maria odpowiada bez wahania: więcej niż kochać wolno i niż mogą siły.

Intymną chwilę przerywa ostry dźwięk trąb. Wacław całuje dłoń żony i wybiega na zewnątrz. Wraz z uzbrojonymi Kozakami rusza na spotkanie z wrogiem. Maria zostaje sama. Modli się do Boga, ale nie potrafi opanować przerażenia. Czuje, że jej szczęście właśnie bezpowrotnie zniknęło.

Zbrodnia i bitwa

Przed dworkiem sługa Miecznika rozmawia z młodym pacholęciemChłopiec na posyłkach, młody służący we dworze.. Nagle zjawiają się przerażające, kolorowe maskiW utworze to przebrani mordercy, wynajęci przez Wojewodę do zabicia Marii.. Śpiewają upiorną piosenkę:

Ach na tym świecie, śmierć wszystko zmiecie,
Robak się lęgnie i w bujnym kwiecie.

Złowrodzy przebierańcy wchodzą do domu, by zrealizować swój mroczny plan.

Tymczasem Wacław zbliża się do obozowiska wroga. Zamiast wojennej ekscytacji czuje paraliżujący lęk. Przed oczami ma zalaną łzami twarz Marii. Wewnętrzny głos podpowiada mu, że zamiast chwały znajdzie trumnę. Gdy dostrzega Tatarów rabujących i palących pobliską wieś, rzuca się do szaleńczej szarży. Jego żołnierze uderzają w ślad za nim.

Bitwa jest krwawa i bezlitosna. Polacy walczą z ogromną odwagą, ale wróg ma miażdżącą przewagę liczebną. Wacław zginąłby na polu walki, gdyby nie nagła odsiecz. Z pobliskiego lasu wybiega Miecznik ze swoim oddziałem. Uderza na najeźdźców i własnoręcznie odcina głowę chanowiTytuł władcy u ludów tureckich i mongolskich, tutaj dowódca wojsk tatarskich.. Szala zwycięstwa przechyla się na stronę Polaków.

Tragiczny powrót

Po bitwie Miecznik odpoczywa pod lasem, dumny z wygranej. Nie rozumie, dlaczego jego zięć jest ponury i zamyślony. Namawia Wacława, by nie czekał na świt i natychmiast wracał do żony. Młody rycerz pędzi na złamanie karku. Na swoim szybkim rumaku przypomina bardziej upiora niż żywego człowieka. Sił dodaje mu myśl o ukochanej.

U wrót dworku panuje grobowa cisza. Nikt nie odpowiada na kołatanie. Wacław dostaje się do środka przez otwarte okno sypialni. Tam dokonuje makabrycznego odkrycia. Widzi martwe ciało Marii. Oszołomiony bólem wybiega na zewnątrz. W krzakach odnajduje przerażone pacholę. Chłopiec opowiada mu o okrutnej zbrodni. Maski wdarły się do dworku i utopiły dziewczynę w stawie, podczas gdy domownicy rzucili się za nimi w bezowocny pościg.

Wacław wraca do zwłok żony. Poprawia jej ubranie i włosy, jakby wciąż żyła. W jego oczach maluje się całkowite szaleństwo i żądza zemsty. Wskakuje na konia, dobywa miecza i porywa ze sobą małego sługę:

Lecz któż był ten człek mały z okiem zapłakanem?
Czy Duchem jego losu? Aniołem? Szatanem? (…)
Nie wiem – objął rycerza i w cwał polecieli.

Z ukraińskiej cerkwiŚwiątynia prawosławna lub greckokatolicka, charakterystyczny element krajobrazu wschodnich kresów dawnej Rzeczypospolitej. płyną ponure dźwięki dzwonów. Ogłaszają pogrzeb Marii. Złamany Miecznik nie przypomina już dawnego, walecznego szlachcica. W jego oczach nie ma łez ani gniewu – jest tylko absolutna pustka. Codziennie wychodzi z domu o tej samej porze. Pewnego dnia nie wraca z przechadzki. Zostaje znaleziony martwy, klęczący przy mogiłach swojej żony i ukochanej córki.