Ferdydurke - bohaterowie
Galeria postaci w powieści Witolda Gombrowicza to zbiór typów ludzkich uwięzionych w narzuconych im rolach społecznych. Główny bohater i narrator zderza się z reprezentantami różnych środowisk, od anachronicznej szkoły, przez fałszywie nowoczesne miasto, aż po tradycyjny dwór szlachecki. Każda z tych osób staje się narzędziem do ukazania mechanizmów przyprawiania gęby i upupiania, które uniemożliwiają osiągnięcie prawdziwej dojrzałości.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 3 min
Józio Kowalski
Trzydziestoletni pisarz i narrator powieści zostaje siłą wciągnięty w świat dzieciństwa przez profesora Pimkę. Józio desperacko próbuje zachować niezależność, ale każde nowe środowisko narzuca mu inną tożsamość. W szkole staje się potulnym uczniem, w domu Młodziaków odgrywa rolę adoratora nowoczesnej pensjonarki, a w majątku w Bolimowie zmienia się w zbuntowanego panicza.
Bohater doskonale widzi mechanizmy upupianiaGombrowiczowski termin oznaczający proces wtłaczania człowieka w stan dziecięcej naiwności i niedojrzałości. i przyprawiania gębyNarzucanie komuś fałszywej roli społecznej lub wizerunku, od którego nie można się uwolnić., jednak nie potrafi im skutecznie przeciwdziałać. Jego bunt zawsze przychodzi za późno. Finałowa ucieczka z Bolimowa w towarzystwie Zosi przynosi jedynie poczucie absolutnej klęski. Gombrowicz robi z Józia uniwersalne lustro. Czytelnik widzi w nim własną niemożność bycia w pełni sobą. Nawet samo zdrobniałe imię bohatera sygnalizuje degradację do roli niedojrzałego chłopca.
Rozwiń: Józio wobec formy - charakterystyka postaci (czas czytania: 0 min)Profesor Pimko
Krakowski filologNaukowiec zajmujący się badaniem języka i literatury, tu: symbol skostniałej, akademickiej wiedzy. i wizytator szkolny pojawia się na pierwszych stronach książki, by brutalnie cofnąć dorosłego Józia do etapu szkolnej ławki. Pimko uosabia opresyjny system edukacji. Jego główną bronią jest odbieranie uczniom samodzielności myślenia.
Pimko reprezentuje przedwojenne, krakowskie środowisko akademickie, które Gombrowicz uważał za wyjątkowo konserwatywne, sztuczne i oderwane od rzeczywistości.
Metoda profesora opiera się na narzucaniu gotowych etykiet. Józio musi być niewinny wyłącznie dlatego, że tak zadecydował wizytator. Pimko nie działa ze złośliwości. Jest bezrefleksyjnym wykonawcą Formy, całkowicie zrośniętym ze swoją belferowską rolą. To główny antagonista powieści, choć nie uosabia klasycznego zła, a raczej absurdalny system społeczny.
Rozwiń: Profesor Pimko - charakterystyka (czas czytania: 3 min)Miętus
Właściwie Miętalski. Szkolny kolega Józia za wszelką cenę próbuje zrzucić narzuconą przez nauczycieli maskę chłopięcej niewinności. Buntuje się wulgarnie i ostentacyjnie. Używa dosadnego języka jako tarczy przeciwko szkolnej sztuczności.
Jego największą obsesją jest odnalezienie prawdziwego parobka. Szuka człowieka autentycznego, nieskażonego kulturą i konwenansami. Miętus to postać głęboko tragiczna. Jego desperacki bunt sam staje się kolejną pozą, a ucieczka w wymarzoną „chłopskość” nie przynosi wyzwolenia. W majątku w Bolimowie próbuje zbratać się ze służącym Wałkiem. Ten eksperyment kończy się całkowitą kompromitacją i udowadnia, że autentyczności nie da się osiągnąć na siłę.
Rozwiń: Miętus - charakterystyka (czas czytania: 0 min)Zuta Młodziakówna
Nastoletnia córka Młodziaków to uosobienie nowoczesnej pensjonarkiUczennica dawnej szkoły średniej dla dziewcząt (pensji), często kojarzona z naiwnością i egzaltacją.. Jej symbolicznym atrybutem w powieści jest sportowa, jędrna łydka. Zuta reprezentuje mit wyzwolonej, postępowej młodości. Jest zimna, obojętna i całkowicie nieczuła na romantyczne uniesienia.
Józio zostaje wciągnięty w jej orbitę. Chłód i niedostępność dziewczyny działają na niego znacznie silniej niż tradycyjna kokieteria. Nowoczesność Zuty okazuje się jednak pustą pozą. Jej styl bycia jest równie sztuczny, co staroświecki konserwatyzm ziemiaństwa. Gombrowicz udowadnia na jej przykładzie, że wyzwolona, nowoczesna forma zniewala człowieka równie mocno jak ta tradycyjna.
Rozwiń: Zuta Młodziakówna (czas czytania: 0 min)Rodzina Młodziaków
Inżynier Młodziak i jego żona to para rzekomo postępowych rodziców. Z wielkim zaangażowaniem kultywują mit młodości, swobody obyczajowej i wielkomiejskiego luzu. Ich dom przypomina laboratorium fałszywego liberalizmu.
Teoretycznie wszystko tam wolno, a tradycyjne zakazy nie istnieją. W rzeczywistości Młodziakowie są niewolnikami swojej własnej nowoczesności. Wpadają w panikę, gdy Józio demaskuje ich sztuczność podczas słynnej nocnej intrygi z udziałem Zuty i Kopyrdy. Ich tolerancja znika natychmiast w obliczu realnego skandalu, co obnaża hipokryzję całej postępowej inteligencji.