Kalendarium twórczości Gombrowicza
Zestawienie twórczości Witolda Gombrowicza obejmuje kilkadziesiąt lat pracy literackiej, od wczesnych opowiadań po monumentalne zapiski osobiste. Kalendarium dzieli się na dwa wyraźne etapy wyznaczone przez wybuch II wojny światowej i przymusową emigrację pisarza. Chronologiczny układ dzieł ukazuje ewolucję jego stylu oraz powracające motywy walki z formą.
Autor: Aneta Fijołek
Czas czytania: 2 min
Początki i okres przedwojenny
Literacka droga Gombrowicza rozpoczęła się w latach trzydziestych. Pisarz eksperymentował z krótkimi formami, by ostatecznie wydać swoją najsłynniejszą powieść, która wstrząsnęła polskim rynkiem wydawniczym.
- 1933 – zbiór opowiadań Pamiętnik z okresu dojrzewania.
- 1937 – Ferdydurke.
- 1938 – sztuka Iwona, księżniczka Burgunda. Utwór ukazał się drukiem w miesięczniku SkamanderCzasopismo literackie wydawane przez popularną grupę poetycką o tej samej nazwie, wyznaczające ówczesne trendy., a osobnego wydania książkowego doczekał się dopiero w 1958 roku.
- 1939 – powieść sensacyjno-fantastyczna Opętani. Gombrowicz publikował ją jako powieść w odcinkachUtwór drukowany fragmentami w codziennej prasie. Gombrowicz używał do tego pseudonimu Zdzisław Niewieski. w gazetach codziennych tuż przed wybuchem wojny. Pełne wydanie pośmiertne ukazało się w 1973 roku.
W sierpniu 1939 roku Gombrowicz wsiadł na pokład statku pasażerskiego „Chrobry” płynącego do Argentyny. Miał to być krótki rejs promocyjny. Wybuch II wojny światowej sprawił, że pisarz pozostał w Buenos Aires na kolejne 24 lata, co drastycznie zmieniło kierunek jego twórczości.
Twórczość emigracyjna
Po wojnie Gombrowicz publikował głównie na uchodźstwie. Jego książki ukazywały się w Paryżu, a w komunistycznej Polsce przez wiele lat objęte były całkowitą cenzurą.
- 1953 – powieść Trans-Atlantyk oraz dramat Ślub.
- 1957 – Bakakaj. Było to zmienione i rozszerzone wydanie jego debiutanckiego Pamiętnika z okresu dojrzewania.
- 1960 – powieść Pornografia.
- 1965 – powieść Kosmos.
- 1966 – dramat Operetka.
Dzienniki i wydania zbiorowe
Osobnym, potężnym dziełem w dorobku pisarza są jego osobiste zapiski. Gombrowicz prowadził je przez kilkanaście lat, tworząc z nich pełnoprawny gatunek literacki.
- 1953–1956 – Dziennik (tom 1).
- 1957–1961 – Dziennik (tom 2).
- 1961–1966 – Dziennik (tom 3).
Po śmierci autora rozpoczęto systematyczne porządkowanie i wydawanie jego całego dorobku. Proces ten odbywał się początkowo na emigracji, a później również w kraju.
- 1969–1977 – Dzieła zebrane. Jedenaście tomów wydanych w ParyżuGłówne centrum wydawnicze polskiej emigracji, prowadzone przez Jerzego Giedroycia, które drukowało dzieła zakazane w PRL..
- 1977 – Wspomnienia polskie oraz Wędrówki po Argentynie. Teksty te ukazały się pośmiertnie jako 11. tom Dzieł zebranych.
- 1986–1992 – Dzieła. Dziesięciotomowe wydanie opublikowane w Krakowie.