Literatura jako siła zdolna obudzić naród. Rozprawka na podstawie Syzyfowych prac Stefana Żeromskiego.
Temat i teza
Temat: Czy literatura może obudzić naród? Rozprawka na podstawie „Syzyfowych prac” Stefana Żeromskiego.
Teza: Literatura, a zwłaszcza poezja patriotyczna, ma ogromną siłę. Potrafi przełamać bierność i obudzić w ludziach poczucie tożsamości narodowej, nawet w obliczu surowych zakazów.
Słowa zapisane na kartach książek potrafią zmieniać bieg historii. Stefan Żeromski w powieści „Syzyfowe praceZwiązek frazeologiczny oznaczający ciężką, bezcelową pracę, która nie przynosi żadnych efektów.” udowadnia, że literatura jest siłą zdolną wyrwać człowieka z uśpienia i przypomnieć mu, kim naprawdę jest. Tytułowe syzyfowe prace to wysiłki rosyjskich zaborców, którzy próbują wynarodowić polską młodzież. Przez długi czas ten plan działa, dopóki uczniowie nie stykają się z prawdziwą poezją.
Główny bohater, Marcin Borowicz, początkowo poddaje się rusyfikacjiPrzymusowe narzucanie rosyjskiej kultury, języka i obyczajów narodom podbitym przez carską Rosję. bez oporu. Chłopak uczy się w rosyjskiej szkole w Klerykowie, gdzie polskość jest karana, a lojalność wobec cara nagradzana. Marcin nie jest zdrajcą, lecz zagubionym dzieckiem, które ulega codziennej presji nauczycieli. Żeromski pokazuje, jak systematyczne niszczenie kultury prowadzi do utraty tożsamości narodowejPoczucie więzi z własnym narodem, jego historią, językiem i tradycją..
Przełom następuje podczas lekcji języka polskiego, gdy nowy uczeń, Bernard Zygier, zaczyna recytować „Redutę Ordona” Adama Mickiewicza. Ten poematDłuższy utwór wierszowany, często o charakterze epickim, opowiadający o ważnych wydarzeniach. działa na uczniów jak wstrząs. Marcin Borowicz słucha słów o obronie Warszawy i nagle czuje ogromny ból, wstyd oraz gniew. Zaczyna płakać, ponieważ dociera do niego, jak bardzo dał się oszukać zaborcomPaństwo, które siłą zajęło terytorium innego kraju. W przypadku Polski były to Rosja, Prusy i Austria.. W tej jednej chwili poezja robi to, czego nie potrafiły dokonać żadne zakazy – budzi w chłopcach uśpiony patriotyzm.
W czasach zaborów czytanie polskich książek, zwłaszcza dzieł Adama Mickiewicza czy Juliusza Słowackiego, było surowo karane. Uczniom groziło za to nawet wydalenie ze szkoły („wilczy bilet”).
Warto spojrzeć też na postać Andrzeja Radka. To chłopak z biednej chłopskiej rodziny, dla którego nauka w gimnazjum jest jedyną szansą na lepsze życie. Radek ma najwięcej do stracenia, a mimo to również ulega sile polskiego słowa. Kiedy Borowicz przechodzi przemianę, to właśnie Radek staje się jego prawdziwym przyjacielem i oparciem. Literatura łączy chłopaków z różnych warstw społecznych we wspólnym oporze przeciwko carskiej szkole.
Ktoś mógłby powiedzieć, że jeden wiersz nie wygra z potężnym imperium. To prawda, sama recytacja nie przyniosła Polsce natychmiastowej niepodległości. Żeromski skupia się jednak na wewnętrznej przemianie jednostki. Zmiana w Borowiczu jest trwała. Od momentu usłyszenia wiersza chłopak świadomie wybiera polskość i zakłada tajne kółko samokształcenioweNielegalne spotkania uczniów, na których potajemnie uczono się polskiej historii i literatury..
Literatura w „Syzyfowych pracach” okazuje się potężnym narzędziem obrony przed zniewoleniem. Kiedy zaborca niszczy instytucje, to właśnie język i poezja stają się fundamentem przetrwania narodu. Historia uczniów z Klerykowa pokazuje, że nikt nie jest w stanie zabić ducha narodu, dopóki żyje jego kultura.