Adaptacje Lalki
Powieść Bolesława Prusa doczekała się dwóch słynnych ekranizacji oraz kilkudziesięciu inscenizacji teatralnych. Wersje filmowa i telewizyjna na stałe zapisały się w historii polskiej kinematografii dzięki wybitnym kreacjom aktorskim. Twórcy teatralni do dziś chętnie sięgają po ten tekst, często uwspółcześniając jego wymowę i formę.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 2 min
Przeniesienie „Lalki” na ekran lub scenę to ogromne wyzwanie dla reżyserów. Powieść Prusa ma strukturę polifoniczną – łączy klasyczną narrację trzecioosobową z subiektywnym „Pamiętnikiem starego subiekta”. Wymusza to na twórcach adaptacji trudne cięcia fabularne i zmianę sposobu prowadzenia opowieści.
Film Lalka (1968)
W 1968 roku adaptacjiPrzystosowanie utworu literackiego do potrzeb innego medium, np. filmu, teatru lub radia. powieści podjął się reżyser Wojciech Jerzy Has, który napisał również scenariusz. W rolę Izabeli Łęckiej wcieliła się Beata Tyszkiewicz, tworząc chłodną i arystokratyczną postać.
Stanisława Wokulskiego zagrał Mariusz Dmochowski, a Ignacego Rzeckiego – Tadeusz Fijewski. Obaj aktorzy za swoje wybitne kreacje otrzymali nagrody na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Panamie w 1969 roku.
Serial telewizyjny (1978)
Dziesięć lat później, 17 września 1978 roku, premierę miał pierwszy odcinek dziewięcioodcinkowego serialu w reżyserii Ryszarda Bera. Scenariusz do tej produkcji stworzył Aleksander Ścibor-Rylski. Format telewizyjny pozwolił na znacznie wierniejsze oddanie wielowątkowej fabuły oryginału.
Tym razem w Izabelę Łęcką wcieliła się Małgorzata Braunek, a Stanisława Wokulskiego zagrał Jerzy Kamas. Ogromne uznanie zdobył Bronisław Pawlik za rolę Ignacego Rzeckiego. W 1978 roku uhonorowano go nagrodą aktorską na Festiwalu Polskiej Twórczości Telewizyjnej w Olsztynie.
Lalka w teatrze
Dzieło Prusa regularnie powraca na deski teatrów w całej Polsce. Twórcy sięgają zarówno po klasyczne interpretacje, jak i odważne, uwspółcześnione formyZabieg polegający na przeniesieniu realiów historycznego utworu do czasów bliskich współczesnemu widzowi.. Oto najważniejsze inscenizacje:
- 1952 r. – Teatr Polski w Warszawie, reż. Zygmunt Leśnodorski. Wokulskiego zagrał Lech Madaliński, a Izabelę Łęcką – Nina Andrycz. Spektakl cieszył się ogromną popularnością, zagrano go 195 razy w ciągu trzech lat.
- 1967 r. – Teatr Powszechny w Warszawie, reż. Adam Hanuszkiewicz. W rolach głównych wystąpili Mariusz Dmochowski (rok przed premierą filmu Hasa) oraz Ewa Wawrzoń. Tę samą adaptację wystawiano później w Szczecinie, Wrocławiu i Bielsku-Białej.
- 1993 r. – Panna Izabela (na motywach powieści), Teatr Narodowy w Warszawie, reż. Adam Hanuszkiewicz. Wokulski: Paweł Szczęsny, Izabela: Magdalena Cwenówna.
- 2008 r. – Teatr Polski we Wrocławiu, reż. Wiktor Rubin. Nowoczesny spektakl z Bartoszem Porczykiem jako Wokulskim i Kingą Preis w roli Łęckiej.
- 2010 r. – Teatr Muzyczny im. Danuty Baduszkowej w Gdyni, reż. Wojciech Kościelniak, kierownictwo muzyczne: Piotr Dziubek. Musicalowa wersja z Rafałem Ostrowskim (Wokulski) oraz Dariną Gapicz i Renią Gosławską (wymiennie jako Izabela).
- 2015 r. – Teatr Polski w Bielsku-Białej, reż. Aneta Groszyńska. Wokulski: Kazimierz Czapla, Łęcka: Oriana Soika.
- 2015 r. – Teatr Powszechny w Warszawie, reż. Wojciech Faruga. W rolach głównych Marcin Czarnik i Anita Sokołowska.