Lalka - bohaterowie
Zestawienie bohaterów „Lalki” Bolesława Prusa ukazuje przekrój polskiego społeczeństwa drugiej połowy XIX wieku. Galeria postaci obejmuje zarówno zubożałą arystokrację i bogacące się mieszczaństwo, jak i idealistów uwięzionych między dwiema epokami. Analiza ich postaw pozwala zrozumieć przyczyny klęski pozytywistycznych haseł oraz osobistych dramatów jednostek.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 3 min
Stanisław Wokulski
Stanisław Wokulski to postać wewnętrznie pęknięta. Z jednej strony to twardy człowiek czynu, który wierzy w naukę i pomnaża majątek na dostawach dla wojska podczas wojny bałkańskiej. Z drugiej – niepoprawny romantyk, gotowy rzucić wszystko do stóp ukochanej kobiety.
Pochodzi ze zubożałej szlachty. Zaczynał jako chłopiec na posyłki w winiarni Hopfera, potem brał udział w powstaniu styczniowymZryw narodowowyzwoleńczy z 1863 roku, za udział w którym Wokulski został zesłany do Irkucka.. Po powrocie z zesłania ożenił się z wdową Małgorzatą Minclową, co dało mu pierwszy kapitał. Całą energię i zdobyte miliony podporządkowuje jednemu celowi: zdobyciu arystokratki, Izabeli Łęckiej.
Ślepa miłość systematycznie go niszczy. Wokulski idealizuje Izabelę, ignorując jej wady i wyrachowanie. Kiedy w końcu dostrzega brutalną prawdę o jej zdradzie, całkowicie się załamuje. Znika w niewyjaśnionych okolicznościach. Prawdopodobnie ginie pod gruzami wysadzonego zamku w Zasławku, choć Prus celowo pozostawia to zakończenie otwartym.
Wokulski bywa nazywany „człowiekiem przejściowym”. Julian Krzyżanowski określił go mianem romantyka w kapeluszu pozytywisty. Jego biografia łączy cechy dwóch skrajnie różnych epok, przez co bohater nigdzie nie potrafi znaleźć dla siebie miejsca.
Izabela Łęcka
Córka zubożałego arystokraty, Tomasza Łęckiego. Wychowana w cieplarnianych warunkach, traktuje świat jak teatr, w którym gra główną rolę. Jest przekonana o własnej wyjątkowości i patrzy na innych przez pryzmat klasowych uprzedzeń.
Kupiec, nawet tak bogaty jak Wokulski, nigdy nie będzie dla niej równorzędnym partnerem. Izabela długo z nim flirtuje, ponieważ potrzebuje jego pieniędzy do spłaty rodzinnych długów. Pozostaje przy tym zimna i wyrachowana. Nie potrafi kochać w sposób dojrzały – jej ideałem mężczyzny jest posąg Apolla, do którego wzdycha w swoim pokoju.
Ostatecznie zdradza Wokulskiego ze swoim kuzynem, Kazimierzem StarskimCyniczny utracjusz i łowca posagów, uosobienie moralnego upadku arystokracji.. Ten cios ostatecznie łamie głównego bohatera. Prus nie kreuje jednak Izabeli na demoniczną zbrodniarkę. Kobieta jest po prostu produktem swojego środowiska – pustej, zdegenerowanej arystokracji, która straciła rację bytu. Po serii kompromitacji i odrzuceniu przez kolejnych adoratorów, Łęcka decyduje się wstąpić do klasztoru.
Rozwiń: Najważniejsze cytaty Izabeli Łęckiej – analiza i kontekst (czas czytania: 6 min)Ignacy Rzecki
Stary subiekt, wieloletni przyjaciel i lojalny pracownik Wokulskiego. To jedna z najcieplej nakreślonych postaci w całej polskiej literaturze. Rzecki jest narratorem „Pamiętnika starego subiekta”, który stanowi drugą, równoległą oś narracyjną powieści.
Ignacy żyje przeszłością. Jest naiwnym idealistą i zagorzałym bonapartystąNurt polityczny oparty na kulcie Napoleona Bonaparte, wierzący w wyzwolenie Polski przy pomocy Francji.. W każdym europejskim konflikcie zbrojnym upatruje szansy na wielką wojnę, która przyniesie Polsce niepodległość. Zupełnie nie rozumie nowoczesnego świata, kapitalizmu ani skomplikowanych interesów swojego szefa.
Jego oddanie Wokulskiemu jest absolutne. Rzecki martwi się o niego jak ojciec, próbuje swatać go z panią Stawską i do końca wierzy w jego polityczną misję. Umiera na zawał serca w opustoszałym sklepie, symbolicznie zamykając epokę romantycznych złudzeń.
Wprowadzenie „Pamiętnika starego subiekta” pozwoliło Prusowi na zastosowanie podwójnej narracji. Dzięki temu czytelnik poznaje wydarzenia z dwóch perspektyw: obiektywnego narratora trzecioosobowego oraz subiektywnego, często naiwnego Rzeckiego.