Makbet - motywy literackie

Motyw zbrodni

Morderstwo króla Dunkana uruchamia lawinę krwawych czynów. Makbet szybko traci kontrolę nad sytuacją i nie potrafi już zawrócić z raz obranej drogi. Każde kolejne zabójstwo wynika z poprzedniego. Po śmierci władcy ginie Banko, a następnie z rąk oprawców ginie rodzina MakdufaTan Fife, lojalny wobec prawowitego następcy tronu, ostateczny pogromca Makbeta.. Szekspir ukazuje zbrodnię jako mechanizm samonapędzający się. Raz wprawiony w ruch, niszczy wszystko dookoła. Krwawe rządy nie przynoszą spokoju ani trwałej władzy. Generują jedynie paranoję, całkowitą izolację i ostateczny upadek bohatera.

Motyw władzy

Żądza panowania popycha Makbeta do królobójstwa. Z lojalnego wodza zmienia się on w bezwzględnego tyrana. Szekspir zderza ze sobą dwa skrajne modele sprawowania rządów. Z jednej strony mamy sprawiedliwe panowanie Dunkana, oparte na zaufaniu i hojności. Z drugiej – tyraniczne rządy Makbeta, zbudowane wyłącznie na terrorze. Władza zdobyta przemocą okazuje się skrajnie niestabilna. Każdy nowy sojusznik szybko staje się potencjalnym wrogiem. Brak moralnej legitymizacjiPowszechne uznanie prawa danego władcy do rządzenia, często opierające się na tradycji lub prawie boskim. nieuchronnie prowadzi do destrukcji państwa i samego rządzącego.

Motyw przepowiedni

Słowa czarownic na wrzosowisku działają jak zapalnik. Rozbudzają uśpioną ambicję głównego bohatera. Wiedźmy celowo formułują swoje proroctwa w sposób wieloznaczny. Zapowiadają królewską koronę, ale milczą o sposobie jej zdobycia. Makbet interpretuje te słowa zgodnie z własnymi, mrocznymi pragnieniami. Zamiast biernie czekać na rozwój wypadków, wybiera zbrodnię. Ten wątek stawia ostre pytanie o granicę między przeznaczeniem a wolną wolą. Proroctwo nie determinuje czynów bohatera, a jedynie ujawnia zło, które już w nim tkwiło.

Motyw winy i kary

Zanim Makbet poniesie polityczną i militarną klęskę, zostaje zniszczony psychicznie. Wyrzuty sumienia atakują go natychmiast po zabiciu Dunkana. Słyszy głosy, widzi krew na własnych rękach i traci zdolność modlitwy. Lady Makbet przechodzi równie drastyczną przemianę. Z zimnej, wyrachowanej manipulatorki staje się wrakiem człowieka. LunatykujeZaburzenie snu; w literaturze często symbolizuje podświadome poczucie winy i brak kontroli nad własnym umysłem. i obsesyjnie wykonuje gest mycia dłoni. Najdotkliwszą karą za zbrodnię jest utrata wewnętrznego spokoju. Ten proces wyprzedza wszelkie zewnętrzne, fizyczne konsekwencje czynów.

Motyw szaleństwa

Obłęd niszczy oboje małżonków, ale u każdego przybiera inną formę. Makbet traci zmysły gwałtownie i publicznie. Podczas królewskiej uczty widzi ducha zamordowanego Banka, co wywołuje u niego atak paniki na oczach całego dworu. Szaleństwo Lady Makbet ma charakter intymny. Jej nocne wędrówki odsłaniają głęboko skrywane wyrzuty sumienia, a ostatecznie doprowadzają ją do samobójstwa. Utrata zmysłów to psychologiczna miara destrukcji. Zbrodnia trwale uszkadza umysł, stając się formą kary niemożliwej do uniknięcia.

Motyw kobiety fatalnej

Lady Makbet to klasyczny przykład femme fataleZ francuskiego "kobieta fatalna"; motyw literacki przedstawiający uwodzicielską, bezwzględną kobietę przynoszącą zgubę mężczyznom.. To ona przełamuje wahania męża. Kwestionuje jego męskość, wyśmiewa odwagę i ostatecznie zmusza do królobójstwa. Otwarcie wzywa mroczne siły, by pozbawiły ją ludzkiej empatii i uczyniły zdolną do okrucieństwa. Jej manipulacja jest precyzyjna. Uderza dokładnie w najczulsze punkty Makbeta. Ironia losu polega na tym, że ta z pozoru najsilniejsza postać jako pierwsza łamie się pod ciężarem popełnionych zbrodni.

Motyw małżeństwa

Relacja głównych bohaterów to nietypowy portret literackiego małżeństwa. Parę łączy przede wszystkim wspólna, chora ambicja, a nie tradycyjne uczucie. Początkowo tworzą zgrany, partnerski zespół. Makbet pisze do żony jak do najbliższej powierniczki, a ona przejmuje inicjatywę w momentach jego słabości. Wraz z kolejnymi morderstwami małżonkowie drastycznie oddalają się od siebie. Makbet zaczyna działać na własną rękę. Przestaje wtajemniczać żonę w swoje krwawe plany. Rozpad ich związku symbolizuje całkowity upadek moralnego świata postaci.

Motyw zła

Zło w dramacie przenika trzy różne poziomy. Wymiar nadprzyrodzony reprezentują czarownice. Wymiar społeczny to tyraniczne rządy niszczące SzkocjęHistoryczne tło dramatu; w XI wieku, kiedy toczy się akcja, była areną krwawych walk o władzę między klanami.. Najważniejszy jest jednak poziom psychologiczny, czyli wewnętrzna ciemność bohaterów. Szekspir nie traktuje zła jako zewnętrznej siły atakującej niewinną ofiarę. Wiedźmy jedynie wydobywają na wierzch to, co Makbet od dawna w sobie nosił. Zło rozrasta się jak nowotwór. Pochłania kolejne niewinne ofiary, w tym bezbronne dzieci Makdufa.

Motyw ambicji

Pragnienie władzy to główna siła niszcząca w utworze. Szekspir ukazuje ambicję nie jako cnotę, lecz jako ślepą namiętność, która całkowicie wypiera rozum. Makbet przed zabójstwem Dunkana trafnie diagnozuje swój własny stan. Przyznaje, że nie ma żadnych racjonalnych powodów do zbrodni:

(...) nie mam ostrogi, która by bodła me zamiary, tylko skaczącą ambicję, co bierze rozbieg, przeskakuje cel i spada po drugiej stronie.

Pragnienia Lady Makbet są równie potężne i nadają jej wręcz demoniczne cechy. Oboje płacą za swoje żądze najwyższą możliwą cenę.

Motyw przeznaczenia i wolnej woli

Utwór nieustannie balansuje między dwiema interpretacjami. Czy Makbet był z góry skazany na upadek, czy sam wybrał drogę zbrodni? Przepowiednie są dwuznaczne i nigdy wprost nie nakazują morderstwa. Decyzję o zabiciu króla bohater podejmuje samodzielnie. Z drugiej strony, dosłowne spełnienie się wszystkich proroctw sugeruje ingerencję sił wyższych. Las BirnamZgodnie z przepowiednią Makbet miał być bezpieczny, dopóki las ten nie podejdzie pod zamek Dunzynan. Żołnierze użyli gałęzi jako kamuflażu. faktycznie rusza do ataku, a ostateczny cios zadaje człowiek nie zrodzony z kobietyMakduf, który przyszedł na świat poprzez cesarskie cięcie, co w czasach Szekspira traktowano jako nienaturalne narodziny.. Autor celowo nie daje jednoznacznej odpowiedzi.

Motyw lojalności i zdrady

Wierność i zdrada wyznaczają w tragedii wyraźną oś moralną. Król Dunkan obdarza Makbeta bezgranicznym zaufaniem. Mianuje go tanem KawdoruTytuł szlachecki w średniowiecznej Szkocji. Poprzedni tan został stracony za zdradę, co stanowi mroczną zapowiedź losów Makbeta. i gości w jego zamku. Morderstwo popełnione przez gospodarza na własnym władcy to zdrada potrójna. Kontrastem dla głównego bohatera jest Banko. Choć również słyszy przepowiednię i podejrzewa przyjaciela o zbrodnię, pozostaje wierny prawym zasadom. Złamanie fundamentalnych więzi społecznych uruchamia chaos i prowadzi do nieuchronnej katastrofy.

Motyw krwi

Krew to centralny symbol tej tragedii. Pojawia się dosłownie i metaforycznie w niemal każdej scenie. Makbet widzi zakrwawiony sztyletHalucynacja Makbeta przed morderstwem Dunkana; symbolizuje jego podświadome pragnienie zbrodni i narastający obłęd. jeszcze przed zabójstwem Dunkana. Później nie potrafi zmyć czerwonych śladów z własnych rąk. Lady Makbet w scenie lunatykowania obsesyjnie szoruje dłonie, krzycząc o "przeklętej plamie". Krew oznacza tu winę, której nie da się ukryć. Im więcej jej przelano, tym głębiej wnika w psychikę zbrodniarzy. Ten motyw idealnie spina warstwę dosłowną i symboliczną utworu.

Motyw nocy i ciemności

Niemal wszystkie kluczowe wydarzenia rozgrywają się w mroku. Spotkanie z czarownicami ma miejsce na ponurym wrzosowisku. Morderstwo Dunkana odbywa się pod osłoną nocy, a zabójstwo Banka zaplanowano o zmierzchu. Małżonkowie wielokrotnie wzywają ciemność, by ukryła ich zbrodnicze plany przed światem:

Gwiazdy, ukryjcie swoje ognie, niech światło nie zobaczy moich czarnych i głębokich pragnień.

Noc symbolizuje odejście od porządku moralnego i naturalnego ładu. Finałowy kontrast między mrokiem rządów tyrana a światłem przywróconego porządku nadaje utworowi głęboki wymiar etyczny.