Makbet - konteksty
Zestawienie najważniejszych kontekstów ułatwiających interpretację „Makbeta” obejmuje tło historyczne, uwarunkowania polityczne oraz biografię Williama Szekspira. Utwór stanowi bezpośrednią odpowiedź na rządy Jakuba I Stuarta i ówczesne nastroje społeczne w Anglii, w tym powszechny lęk przed zdradą. Zrozumienie genezy dramatu i źródeł, z których korzystał autor, pozwala dostrzec celowe modyfikacje faktów służące budowaniu napięcia i przekazu moralnego.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Kontekst historyczny i polityczny
Szekspir napisał „Makbeta” tuż po tym, jak w 1603 roku angielski tron objął szkocki król Jakub I Stuart. Dramat stanowi bezpośrednią odpowiedź na nową rzeczywistość polityczną. Władca fascynował się demonologiąNauka o demonach i czarach; Jakub I wydał w 1597 roku własny traktat na ten temat., dlatego Szekspir wplótł do tragedii motyw czarownic, celując w gusta swojego patrona. Jakub I wierzył również, że jako potomek Banka stoi na czele wielkiej królewskiej dynastii. Tłumaczy to pochlebną wizję jego przodków ukazaną w utworze.
W 1605 roku udaremniono Spisek ProchowyNieudana próba wysadzenia w powietrze angielskiego parlamentu i króla przez grupę katolickich zamachowców pod wodzą Guya Fawkesa.. Atmosfera strachu przed zdradą i królobójstwem przeniknęła całe społeczeństwo. „Makbet” przepracowuje ten zbiorowy lęk. Zabójstwo prawowitego władcy to w dramacie czyn burzący cały naturalny porządek świata.
Szekspir opierał się na kronikach Raphaela Holinsheda z 1587 roku, opisujących historię jedenastowiecznej Szkocji. Swobodnie jednak modyfikował fakty, aby wyidealizować postacie Dunkana i Banka.
Rozwiń: Makbet - kontekst historyczny i polityczny (Szkocja i rządy Jakuba I) (czas czytania: 4 min)Geneza dramatu
„Makbet” powstał około 1606 roku i jest najkrótszą tragedią Szekspira. Zwięzła forma prawdopodobnie wynikała z konieczności dostosowania spektaklu do dworskich wymogów podczas wizyt Jakuba I. Głównym źródłem inspiracji była „Kronika Anglii, Szkocji i Irlandii” Holinsheda. Szekspir zaczerpnął stamtąd nazwiska, zarys fabuły oraz postać czarownic.
Dramaturg dokonał drastycznych zmian w życiorysach bohaterów. Historyczny Makbet rządził Szkocją przez siedemnaście lat i uchodził za sprawnego, dobrego władcę. W sztuce jego panowanie to krótki, krwawy koszmar. Z kolei historyczny Dunkan był królem słabym, podczas gdy Szekspir uczynił z niego uosobienie cnót.
Szekspir celowo zmienił historię, aby ukazać królobójstwoZbrodnia polegająca na zabiciu panującego monarchy, traktowana w epoce elżbietańskiej jako najcięższy grzech przeciwko Bogu i naturze. jako zbrodnię metafizyczną. Odpowiadało to poglądom Jakuba I, który w swoim traktacie „Basilikon Doron” przekonywał o boskim pochodzeniu władzy królewskiej.
Sztukę po raz pierwszy wystawiono najprawdopodobniej w 1606 roku w Globe Theatre lub bezpośrednio na dworze królewskim.
Rozwiń: „Makbet" - jak była geneza dramatu Szekspira? (czas czytania: 1 min)William Szekspir - biografia i twórczość
William Szekspir urodził się w 1564 roku w Stratford-upon-Avon. Przez całe dorosłe życie zawodowe pozostawał związany z londyńskim światem teatralnym. Był współwłaścicielem słynnego Globe Theatre oraz aktywnym członkiem trupy Lord Chamberlain's Men. Zespół ten przekształcił się później w King's MenTrupa teatralna Szekspira, która po objęciu tronu przez Jakuba I zyskała status królewski i wyłączność na występy na dworze., a jego bezpośrednim patronem został sam król.
Zależność od królewskiej łaski mocno wpłynęła na tematykę i wymowę „Makbeta”. Szekspir pisał tę sztukę w swoim dojrzałym, szczytowym okresie twórczości. W tych samych latach powstawały jego największe dzieła, takie jak „Otello”, „Król Lear” czy „Hamlet”.