Co to jest dygresja?
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 1 min
Spis treści
Narrator opowiada o bitwie, ale nagle przerywa i zaczyna opowiadać o czymś zupełnie innym: o własnych wspomnieniach, o poglądach, o tym, co ostatnio czytał. Potem wraca do bitwy. To dygresja.
Czym jest dygresja?
Dygresja to odejście od głównego wątku wypowiedzi: wtrącenie, które nie jest bezpośrednio związane z głównym tematem, ale czemuś służy (komentarzowi, humorowi, poszerzeniu kontekstu).
Dygresje występują w epice, ale też w poezji i w publicystyce. Są charakterystyczne dla opowiadania (które, jak piszemy w artykule o jego budowie, cechuje obecność dygresji, partii opisowych i refleksyjnych), a w dłuższych utworach bywają cechą stylu autora. Poemat, w którym dygresje są najważniejsze, nazywamy poematem dygresyjnym. Klasycznym polskim przykładem jest Beniowski Juliusza Słowackiego, a w literaturze światowej powieść Tristram Shandy Laurence’a Sterne’a.
Shorty na maturę
Po co dygresja?
- Komentarz autora: narrator zatrzymuje opowieść, żeby wyrazić własne zdanie.
- Kontekst: poszerza wiedzę o świecie przedstawionym, o epoce, o bohaterach.
- Zwolnienie akcji: daje czytelnikowi chwilę oddechu, a czasem buduje napięcie, bo każe czekać na ciąg dalszy.
- Humor: zabawne wtrącenia i żarty narratora ożywiają tekst.
Dygresja a opis
Nie każde zatrzymanie akcji to dygresja. Retrospekcja wraca do przeszłości, opis przedstawia wygląd miejsca lub postaci, a dygresja odchodzi od tematu i dotyczy zwykle czegoś innego niż fabuła: poglądów narratora, jego wspomnień, komentarza do świata.
Jak pisać o dygresji w analizie tekstu?
- Wskaż fragment, w którym narrator odchodzi od głównego wątku.
- Powiedz, o czym jest dygresja i jak ma się do reszty utworu.
- Opisz funkcję: komentarz, kontekst, humor, zwolnienie akcji.