Co to jest parafraza?
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 2 min
Spis treści
„Lubię czytać książki” i „Czytanie sprawia mi przyjemność” znaczą prawie to samo, ale brzmią inaczej. Drugie zdanie jest parafrazą pierwszego.
Czym jest parafraza?
Parafraza to przekazanie treści cudzej wypowiedzi własnymi słowami. Sens zostaje ten sam, zmienia się sposób jego wyrażenia.
Parafraza różni się od cytatu: nie powtarza dokładnie tych samych słów, nie bierze się w cudzysłów. Różni się też od peryfrazy, która zastępuje opisem pojedyncze słowo lub nazwę.
Shorty na maturę
Parafraza w literaturze i sztuce
W literaturze parafraza to także utwór, który swobodnie przerabia inny tekst: zachowuje jego myśl, ale zmienia język, formę lub kontekst. Najsłynniejszym polskim przykładem jest Psałterz Dawidów Jana Kochanowskiego, czyli poetyckie przekłady i przeróbki biblijnych psalmów. Kochanowski nie tłumaczył ich słowo po słowie, tylko oddał ich treść piękną polszczyzną.
Parafrazują też autorzy parodii, komiksów i filmów, które opowiadają dawną historię na nowo. W sztuce parafrazą nazywamy obraz, który nawiązuje do dawnego dzieła i przekształca je.
Parafraza w szkole
Parafrazy używasz codziennie, nawet o tym nie myśląc:
- gdy streszczasz lub opowiadasz własnymi słowami przeczytany tekst,
- gdy tłumaczysz trudne zdanie prostszymi słowami,
- gdy nie chcesz cytować dosłownie, tylko oddać sens.
Dobra parafraza zachowuje sens, zmienia słowa i nie wprowadza własnych ocen. Jeśli dodajesz coś od siebie, to już nie parafraza, tylko komentarz.
Jak pisać o parafrazie w analizie tekstu?
- Wskaż źródło (utwór, który jest parafrazowany) i parafrazę.
- Porównaj: co zostało z oryginału, a co zmienione (język, forma, kontekst)?
- Opisz funkcję: uwspółcześnienie, uproszczenie, hołd, żart, krytyka.