Motyw i temat: czym się różnią?
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 1 min
Spis treści
„O czym jest ten utwór?” Na takie pytanie odpowiada temat. Jeśli pytasz natomiast, jaki znajomy obraz, sytuacja lub postać wraca w wielu dziełach, szukasz motywu. Te dwa pojęcia uczniowie często mylą.
Czym jest temat?
Temat to to, o czym jest cały utwór: zasadniczy przedmiot rozważań lub opowieści, np. żałoba, miłość, wojna, dorastanie.
Temat odpowiada na pytanie o czym? Dotyczy zwykle jednego utworu i jest jego najogólniejszym opisem. Tematem Trenów Jana Kochanowskiego jest na przykład żałoba po śmierci córki.
Shorty na maturę
Czym jest motyw?
Motyw to powtarzający się element utworu (obraz, sytuacja, postać, symbol), który występuje także w innych dziełach i tworzy „cegiełkę” budowy tekstu.
Motywem jest np. wędrówka (Odyseja Homera: powrót bohatera do domu), sen, śmierć, ojczyzna, zdrada, locus amoenus (miejsce sielskie). W jednym utworze może być wiele motywów, a ten sam motyw wraca w dziełach z różnych epok.
Motyw czy temat?
- Temat: jeden, ogólny, opisuje cały utwór (o czym jest Odyseja? O powrocie Odysa do domu).
- Motyw: jeden z wielu elementów, które można znaleźć także w innych utworach (motyw wędrówki, motyw gościnności, motyw wiernej żony).
Jak pisać o motywie i temacie w analizie tekstu?
- Określ temat: o czym jest utwór jako całość.
- Wskaż motyw i przytocz fragment, w którym występuje.
- Opisz funkcję motywu: jak współtworzy sens utworu, czym różni się od użycia tego motywu w innych dziełach.