Narrator a podmiot liryczny: czym się różnią?
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Czytasz powieść i słyszysz głos, który opowiada o zdarzeniach. Czytasz wiersz i słyszysz głos, który mówi o swoich przeżyciach. Obie te postaci nie są autorem, choć mówią w jego utworze. To narrator i podmiot liryczny.
Czym jest narrator?
Narrator to fikcyjna postać (lub głos), która opowiada o zdarzeniach w utworze epickim. Wprowadza czytelnika w świat przedstawiony, opisuje bohaterów i komentuje wydarzenia.
Narrator może być jednym z bohaterów (wtedy mówi „ja”) albo stać poza światem przedstawionym (narracja trzecioosobowa). Więcej o rodzajach narracji w osobnym artykule o epice.
Shorty na maturę
Czym jest podmiot liryczny?
Podmiot liryczny (inaczej „ja” liryczne) to fikcyjny „mówiący” wiersza, którego uczucia, myśli i refleksje organizują cały utwór.
Podmiot liryczny nie jest tożsamy z poetą, nawet jeśli wiersz brzmi osobiście. Poeta tworzy podmiot jako postać mówiącą w utworze. Podmiot liryczny występuje w liryce i opowiada nie o wydarzeniach, lecz o stanach wewnętrznych.
Narrator czy podmiot liryczny?
Spójrz na dwa przykłady. W noweli Kamizelka Bolesława Prusa mówi narrator:
Jeszcze w kwietniu było ich troje: pan, pani i mała służąca, która sypiała, o ile wiem, na kuferku za szafą.
To głos, który opowiada o wydarzeniach i przyznaje się do ograniczonej wiedzy (o ile wiem). A w Stepach akermańskich Adama Mickiewicza mówi podmiot liryczny:
Wpłynąłem na suchego przestwór oceanu,
Wóz nurza się w zieloność i jak łódka brodzi,
Tutaj nie ma fabuły, tylko ujęcie świata przez odczucia mówiącego.
Narrator, podmiot liryczny i autor
- Autor to prawdziwa osoba, która napisała utwór.
- Narrator i podmiot liryczny to postacie stworzone przez autora, które „mówią” w utworze.
- W dramacie autor odzywa się tylko w didaskaliach.
Jak pisać o narratorze i podmiocie lirycznym w analizie tekstu?
- Określ, kto mówi: narrator (epika) czy podmiot liryczny (liryka).
- Opisz, jak mówi: w pierwszej czy trzeciej osobie, czy zna myśli bohaterów, jaki ma nastrój.
- Nie myl go z autorem: pisz „podmiot liryczny mówi”, a nie „poeta mówi” (chyba że to wiersz wprost autobiograficzny).