Co to jest narracja i jakie są jej rodzaje?
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 2 min
Spis treści
„Szedłem przez las i słyszałem własny oddech” albo „Szedł przez las i słyszał własny oddech”. To ta sama scena opowiedziana inaczej. Zmienia się narracja, a wraz z nią to, co wiemy o świecie przedstawionym.
Czym jest narracja?
Narracja to sposób opowiadania o zdarzeniach w utworze epickim. Prowadzi ją narrator, czyli fikcyjny „opowiadający” (zobacz też: epika).
Shorty na maturę
Rodzaje narracji
Narracja pierwszoosobowa
Narrator jest jednym z bohaterów (albo świadkiem wydarzeń) i mówi „ja”. Opisuje świat z własnej perspektywy i nie zna myśli innych postaci. Czytelnik widzi tylko tyle, ile narrator. Przykład z noweli Kamizelka Bolesława Prusa:
W lipcu, jeżeli mnie pamięć nie zwodzi, zostało ich tylko dwoje: pani i pan, bo służąca przeniosła się do takich państwa, którzy płacili jej trzy ruble na rok i co dzień gotowali obiady.
Wyrażenia jeżeli mnie pamięć nie zwodzi pokazują, że narrator jest postacią, która coś pamięta, a czegoś może nie pamiętać.
Narracja trzecioosobowa
Narrator nie jest postacią świata przedstawionego, stoi poza nim i opowiada o bohaterach w trzeciej osobie (on, ona, oni). Może to być narrator:
- wszechwiedzący: zna myśli, uczucia i przeszłość wszystkich postaci, wie, co wydarzy się dalej,
- z ograniczoną wiedzą: zna tylko wybrane fakty albo patrzy na świat oczami jednej postaci.
Narracja a czas
Narrator opowiada zwykle o zdarzeniach, które już się odbyły (czas przeszły). Ma wtedy dystans do wydarzeń. Czasem jednak przenosi się do przeszłości bohatera: to retrospekcja.
Jak pisać o narracji w analizie tekstu?
- Określ osobę: pierwszoosobowa czy trzecioosobowa.
- Sprawdź wiedzę narratora: czy zna myśli postaci, czy tylko ich zachowanie.
- Wskaż ślady narratora w tekście (o ile wiem, jak mówiono, jak się okazało).
- Opisz funkcję: wiarygodność, intymność, napięcie, obiektywizm.