Anafora i epifora: definicja i przykłady

„Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary? Czego za dobrodziejstwa, którym nie masz miary?” Dwa wersy zaczynają się tym samym słowem. To anafora. Gdy to samo słowo wraca na końcu wersów, mamy epiforę.

Czym jest anafora?

Najczęściej spotkasz ją w poezji, ale używają jej też mówcy i autorzy tekstów publicystycznych. Powtórzony początek nadaje tekstowi rytm i podkreśla to, co dla autora najważniejsze.

Przykłady anafory

Fragment pieśni Jana Kochanowskiego Czego chcesz od nas, Panie:

Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?
Czego za dobrodziejstwa, którym nie masz miary?

Oba wersy zaczynają się od słowa czego. Powtórzenie wzmacnia pytanie i buduje uroczysty, modlitewny nastrój.

Fragment Wesela Stanisława Wyspiańskiego:

Miałeś, chamie, złoty róg,
miałeś, chamie, czapkę z piór:

Początek każdego wersu jest taki sam: miałeś, chamie. Rytmiczne powtórzenie przypomina śpiewkę, a jednocześnie brzmi jak wyrzut.

Shorty na maturę

Motyw cierpienia niezawinionego Motyw cierpiącej matki Poświęcenie się w imię wyższych wartości Na czym polega ludowa sprawiedliwość? Wady ludzkie w krzywym zwierciadle satyry Świat ducha a świat rozumu Czy dobra materialne czynią człowieka szczęśliwym? Przyczyny nieporozumień między rodzicami a dziećmi Jaki wpływ na człowieka ma sprawowanie przez niego władzy? Czy człowiek decyduje o własnym losie? Moralna odpowiedzialność za czyny Miłość silniejsza niż śmierć

Czym jest epifora?

Epifora jest rzadsza niż anafora, bo trudniej ją zauważyć. Działa jak refren: to, co powtórzone na końcu, zostaje w pamięci słuchacza najdłużej.

Przykład epifory

Fragment Dziadów cz. III Adama Mickiewicza:

On stary, on zbyt młody, Panie Senatorze,
On kozy znieść nie może, Panie Senatorze,

Oba wersy kończą się słowami Panie Senatorze. Powtarzany zwrot brzmi jak natarczywa prośba, która nie chce ustąpić. Zwróć uwagę, że oba wersy zaczynają się też od On: w tym fragmencie występują więc obie figury naraz.

Anafora czy epifora?

Różnica leży wyłącznie w miejscu powtórzenia.

Jeśli oba zabiegi występują razem, czyli to samo słowo powtarza się i na początku, i na końcu kolejnych wersów, mówimy o symploce.

Anafora i epifora a zwykłe powtórzenie

Każda anafora i epifora to powtórzenie, ale nie każde powtórzenie jest anaforą lub epiforą. Powtórzone słowo musi stać w tym samym miejscu kolejnych wersów lub zdań: na początku albo na końcu. Jeśli słowo wraca w losowych miejscach tekstu, to po prostu powtórzenie.

Funkcje anafory i epifory

• Nadają rytm i sprawiają, że tekst brzmi jak pieśń albo przemowa.
• Wzmacniają emocje: prośbę, wyrzut, gniew, zachwyt.
• Podkreślają myśl, która jest dla autora najważniejsza.
• Porządkują tekst, bo powtórzenie wyznacza kolejne części wypowiedzi.

Jak pisać o anaforze i epiforze w analizie tekstu?

1. Przytocz fragment i wskaż powtarzające się słowo.
2. Nazwij zabieg: anafora (powtórzenie na początku) albo epifora (na końcu).
3. Opisz funkcję: co dzięki powtórzeniu zyskuje tekst? Rytm, siłę prośby, natarczywość, uroczysty ton.

Zobacz też

• Powtórzenie
• Inwokacja
• Apostrofa