Co to jest puenta?

Opowiadasz dowcip, a cała jego siła kryje się w ostatnim zdaniu. Czytasz fraszkę, która na końcu nagle zmienia sens wszystkiego, co przeczytałeś wcześniej. To puenta.

Czym jest puenta?

Puenta stoi zawsze na końcu, bo działa jak ostatnie uderzenie w bęben: do niej prowadzi całe wcześniejsze napięcie. Dlatego mówi się, że puenty „nie da się zdradzić z góry”, bo straciłaby siłę.

Shorty na maturę

Motyw cierpienia niezawinionego Motyw cierpiącej matki Poświęcenie się w imię wyższych wartości Na czym polega ludowa sprawiedliwość? Wady ludzkie w krzywym zwierciadle satyry Świat ducha a świat rozumu Czy dobra materialne czynią człowieka szczęśliwym? Przyczyny nieporozumień między rodzicami a dziećmi Jaki wpływ na człowieka ma sprawowanie przez niego władzy? Czy człowiek decyduje o własnym losie? Moralna odpowiedzialność za czyny Miłość silniejsza niż śmierć

Przykład puenty

Fraszka Jana Kochanowskiego O żywocie ludzkim wylicza, że wszystko jest nietrwałe:

Fraszki to wszytko, cokolwiek myślemy,
Fraszki to wszytko, cokolwiek czyniemy;
Nie masz na świecie żadnej pewnej rzeczy,
Próżno tu człowiek ma co mieć na pieczy.
Zacność, uroda, moc, pieniądze, sława,
Wszystko to minie jako polna trawa;
Naśmiawszy się nam i naszym porządkom,
Wemkną nas w mieszek, jako czynią łątkom

Ostatni wers to puenta. Po poważnym wyliczeniu (zacność, uroda, moc, sława) pada obraz niemal żartobliwy: śmierć wsadzi nas do woreczka (mieszka) jak lalki (łątki) po skończonym przedstawieniu. Zaskakujący, przyziemny obraz sprawia, że banalna prawda o przemijaniu zapada w pamięć.

Puenta czy morał?

Oba zabiegi stoją na końcu, ale pełnią inną funkcję. Puenta zaskakuje, bawi albo wzrusza. Morał wprost mówi, czego uczy utwór. Bajka może mieć jedno i drugie: puentę (zaskakujące zakończenie) i morał (nauka).

Funkcje puenty

• zaskakuje czytelnika i wzmacnia wrażenie,
• bawi (w dowcipach, fraszkach, anegdotach),
• podsumowuje utwór i nadaje mu sens,
• skłania do myślenia, gdy zmienia sposób rozumienia całości.

Jak pisać o puencie w analizie tekstu?

1. Wskaż puentę (zwykle ostatni wers lub zdanie) i przytocz ją.
2. Pokaż, na czym polega zaskoczenie: co czytelnik spodziewał się przeczytać, a co dostał.
3. Opisz funkcję: humor, ironia, wniosek, nowe spojrzenie na całość.

Zobacz też

• Ironia
• Stylizacja biblijna (morał prosto z Biblii)
• Epika